I. Lý thuyết
II. Thực hành
1. Dưới đây là một số lỗi trên báo chí được liệt kê trong sách Lỗi ngữ pháp và cách khắc phục. Em hãy phân tích và sửa những lỗi đó.
a. Là một người con của vùng Kinh Bắc, âm nhạc của ông luôn thể hiện những giai điệu đậm đà của dân ca quan họ.
– Lỗi ngữ pháp: Chưa thống nhất chủ thể:
+ Chủ thể ở trạng ngữ là người con của vùng Kinh Bắc.
+ Chủ thể ở chủ ngữ là âm nhạc của ông.
b. Là hoạ sĩ chuyên về sơn mài, tranh của ông mang cốt cách trang trọng những cũng thật duyên dáng.
– Lỗi ngữ pháp: Chưa thống nhất chủ thể:
+ Chủ thể ở trạng ngữ là hoạ sĩ chuyên về sơn mài.
+ Chủ thể ở chủ ngữ là tranh của ông.
c. Đống trái cây vừa được chuyển đi hết lại được chở ùn ùn từ trong rẫy ra.
– Lỗi ngữ pháp: Thiết lập quan hệ ngữ nghĩa chưa phù hợp (chủ thể chưa thống nhất): Cụm từ đống trái cây vừa được chuyển đi hết cho biết đống trái cây ấy đã không còn ở vị trí cũ. Tuy nhiên, phần sau lại viết lại được chở ùn ùn từ trong rẫy ra, khiến người đọc hiểu rằng chính đống trái cây đã được chuyển đi hết lại tiếp tục được chở ra. Cách diễn đạt này tạo ra sự mâu thuẫn về nghĩa.
d. Trong đội hình có ba cầu thủ người Hàn Quốc vốn là một cường quốc bóng đá ở châu Á.
– Lỗi ngữ pháp: Thiết lập quan hệ ngữ nghĩa chưa phù hợp: Cụm từ vốn là một cường quốc bóng đá ở châu Á được dùng để bổ sung ý nghĩa cho Hàn Quốc. Tuy nhiên, câu văn không có dấu câu dễ khiến người đọc hiểu rằng cụm từ vốn là một cường quốc bóng đá ở châu Á được dùng để bổ sung ý nghĩa cho ba cầu thủ người Hàn Quốc.
– Cách sửa: Thêm dấu câu và từ ngữ để phân tách rõ thành phần, tránh gây nhầm lẫn: Trong đội hình có ba cầu thủ người Hàn Quốc – đất nước vốn là một cường quốc bóng đá ở châu Á.
2. Hãy phân tích và sửa những lỗi trong các câu dưới đây.
a. Nhìn lên những câu đối treo trang trọng, được viết theo kiểu thư pháp. Mọi người lại nhớ đến bài thơ "Ông đồ" của Vũ Đình Liên.
b. Toà soạn đang phối hợp vận động nhiều nguồn tài trợ khác. Để tiếp tục hỗ trợ cho các chương trình từ thiện của Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo thành phố.
c. Mặc dù Nhà nước đã có chính sách về kinh tế trang trại, tưởng như mọi "rào chắn" đã được tháo dỡ. Thế nhưng bà con vẫn gặp rất nhiều khó khăn.
– Lỗi ngữ pháp: Ngắt câu chưa đúng.
– Cách sửa: Lược bỏ dấu câu ở giữa cho phù hợp: Mặc dù Nhà nước đã có chính sách về kinh tế trang trại, tưởng như mọi "rào chắn" đã được tháo dỡ nhưng bà con vẫn gặp rất nhiều khó khăn.
d. Chăm lo cho trẻ đến trường là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Song không thể phủ nhận vai trò chính của người thầy trong việc tạo cho trẻ niềm vui thích, sự hứng thú trong học tập. Xây dựng môi trường học thân thiện cho học sinh nhằm giúp các em phát huy tiềm năng trong học tập cũng như sinh hoạt, giao tiếp.
– Lỗi ngữ pháp: Câu cuối cùng chưa có chủ ngữ.
– Cách sửa: Thêm từ ngữ để tạo nên chủ ngữ cho câu: Việc xây dựng môi trường học thân thiện cho học sinh nhằm giúp các em phát huy tiềm năng trong học tập cũng như sinh hoạt, giao tiếp.
3. Lỗi chung của các câu dưới đây là gì? Nêu cách sửa những lỗi đó.
– Lỗi chung của cả bốn câu trong bài là thiếu chủ ngữ do nhầm lẫn giữa chủ ngữ và trạng ngữ.
a. Trong tai nạn giao thông này đã cho ta thấy rõ tác hại của rượu bia.
b. Mới đây, qua điều tra chiều cao của học sinh trung học phổ thông cho thấy: nam cao 1,63 – 1,67 mét; nữ cao: 1,53 – 1,55 mét.
c. Qua bài viết "Tôi có một giấc mơ" của Mác-tin Lu-thơ Kinh đã góp thêm một tiếng nói về quyền bình đẳng của các dân tộc trên thế giới.
d. Nhìn căn phòng ước chưa đầy 16 mét vuông nhưng được chia làm ba phần, nơi tôi đang ngồi có hai chiếc bàn dài dùng làm nơi nghỉ của giáo viên trong giờ ra chơi.
Câu văn có thể điều chỉnh bằng cách bỏ từ "nhìn" để có thêm thành phần chủ ngữ: Căn phòng ước chưa đầy 16 mét vuông nhưng được chia làm ba phần, nơi tôi đang ngồi có hai chiếc bàn dài dùng làm nơi nghỉ của giáo viên trong giờ ra chơi.
4. Tìm và sửa các lỗi về thành phần câu trong đoạn văn dưới đây của học sinh:
Chí Phèo, một hình tượng mang tính bi kịch. Qua nhân vật Chí Phèo cho ta thấy một hình tượng không chỉ là bi kịch thuần tuý mà còn là bi kịch tăng tiến điển hình. Chí Phèo, ngay từ khi mới lọt lòng, không những là một đứa trẻ vô thừa nhận, không cha không mẹ. Hình ảnh cái "lò gạch cũ" có một vị trí trong tác phẩm và gây ấn tượng mạnh cho người đọc. Vì Chí Phèo đã ra đời ở đây, đã trở thành đứa con rơi theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Và kết thúc tác phẩm, sau cái chết của Chí Phèo. Thị Nở nhìn xuống bụng đã nghĩ đến hình ảnh một cái "lò gạch cũ" nằm trong dụng ý của tác giả về một vòng đời luẩn quẩn của những nạn nhân xấu số của xã hội.
Câu mắc lỗi | Câu sửa |
Chí Phèo, một hình tượng mang tính bi kịch. => Thiếu vị ngữ. | Chí Phèo, một hình tượng mang tính bi kịch, để lại trong lòng người đọc nhiều ấn tượng. => Thêm vị ngữ. |
Qua nhân vật Chí Phèo cho ta thấy một hình tượng không chỉ là bi kịch thuần tuý mà còn là bi kịch tăng tiến điển hình. => Thiếu chủ ngữ. | Qua nhân vật Chí Phèo, tác giả cho ta thấy một hình tượng không chỉ là bi kịch thuần tuý mà còn là bi kịch tăng tiến điển hình. => Thêm vị ngữ. |
Chí Phèo, ngay từ khi mới lọt lòng, không những là một đứa trẻ vô thừa nhận, không cha không mẹ. => Thiếu ý trong phần vị ngữ. | Chí Phèo, ngay từ khi mới lọt lòng, là một đứa trẻ vô thừa nhận, không cha không mẹ. => Bỏ từ "không những" để câu văn chỉ diễn đạt một ý hoàn chỉnh. |
Và kết thúc tác phẩm, sau cái chết của Chí Phèo. Thị Nở nhìn xuống bụng đã nghĩ đến hình ảnh một cái "lò gạch cũ" nằm trong dụng ý của tác giả về một vòng đời luẩn quẩn của những nạn nhân xấu số của xã hội. => Ngắt câu sai. | Và kết thúc tác phẩm, sau cái chết của Chí Phèo, Thị Nở nhìn xuống bụng đã nghĩ đến hình ảnh một cái "lò gạch cũ". Kết thúc này nằm trong dụng ý của tác giả về một vòng đời luẩn quẩn của những nạn nhân xấu số của xã hội. =>Thay đổi dấu câu và thêm từ ngữ cho phù hợp. |
