(4 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
GẶP QUỶ DỮ VÀ THẦN RỪNG (HỔ)
(Trích chèo Trương Viên)
Mụ: − Con ơi, bây giờ mẹ đói bụng khát nước, nhọc lắm... Mẹ không thể đi được nữa, con xem có gần nhà ai thì con xin cho mẹ một chút đỡ đói lòng.
Thị Phương: (Nói sử) − Mẹ ơi,
Con trông bên đông có lửa
Mẹ ngồi đây, con thử vào coi
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: (Ra) − Động ta đây nghiêm chỉnh sắp bày
Ủa kìa người họa phúc tới đây
Sai chúng quỷ ra vây bắt lấy
(Xưng danh) Mỗ bạch yêu tinh
Chiếm cao san nhất động
Ngày ngày thường bắt người nuốt sống
Đêm thời đón khách nhai gan
Lộc thiên trù đưa đến tự nhiên
Nay được bữa no say... cha chả!
Này người kia,
Sơn lâm rừng vắng
Đỉnh thượng non cao
Chốn hang sâu sao dám tìm vào
Đi đâu đó, kìa con, nọ mẹ?
Thị Phương: − Trình lạy ông thương đoái
Mẹ con tôi đói khát lắm thay
Xẩy nhà lạc bước đến đây
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: − Không khiến kêu van kể lể
Ta quyết nhai tuổi, nuốt sống không tha
Quỷ cái: (Ra) − Chàng ăn thịt gì cho thiếp tôi ăn với!
Quỷ: − Ta ăn thịt Thị Phương.
(Lược một đoạn: Quỷ nói chuyện với Quỷ cái. Thương cho Thị Phương, Quỷ cái nhận Thị Phương là em kết nghĩa để nàng không bị ăn thịt. Quỷ cái còn cho Thị Phương năm lạng vàng để nàng đem về nuôi mẹ.)
Thị Phương: (Quay ra) − Mẹ thức hay ngủ mẹ ơi!
Mụ: − Con vào đấy có được tí gì không?
Thị Phương: − Thưa mẹ, con vào đó, quỷ đông đòi ăn thịt.
Mụ: − Ăn cơm với thịt đông à?
Thị Phương: − Quỷ đông đòi ăn thịt con, mẹ ạ. Quỷ cái ra can rồi lại cho vàng.
Mụ: (Cầm vàng) − Ở hiền rồi lại gặp lành (Hát sắp)
Gặp vợ chú quỷ cho thanh tre già
(Nói sử) Ới con ơi,
Mẹ cảm thương thân mẹ
Mẹ lại ngại thân con (Hát văn)
Như dao cắt ruột mẹ ra
Trăm sầu, nghìn thảm chất đà nên con!
(Nói) − Con ơi, trời còn sớm hay đã tối mà con cứ dắt mẹ đi mãi thế này?
Thị Phương: − Trình lạy mẹ,
Vầng ô đã lặn
Vắng vẻ cửa nhà
Mẹ con ta vào gốc cây đa
Nằm nghỉ tạm qua đêm sẽ liệu (ngồi nghỉ).
Thần rừng (Hổ): (Ra) − Ra oai hùm gầm kêu ba tiếng
Phóng hào quang chuyển động phong lôi
Xa chẳng tỏ, nhảy lại ngó coi
Giống chi chi như thể hình người
Đi đâu đó? − Kìa con, nọ mẹ
Muốn sống thời ai chịu cho ai
Vào nộp mệnh cho ta nhai một.
Thị Phương: − Trăm lạy ông,
Nhẽ ngày hôm qua một tận không còn
Tôi kêu trời khấn đất đã vang
Qua nạn ấy, nạn này lại phải
Ơn ông vạn bội
Ông ăn thịt một, còn một ông tha
Ông để mẹ già, tôi xin thế mạng.
Mụ: (Nói sử) − Trình lạy ông
Con tôi còn trẻ
Công sinh thành, ông để tôi đền
Ông ăn thịt tôi, ông tha cháu nó.
Thị Phương: − Thưa mẹ, mẹ để con chịu cho.
Mụ: − Ới con ơi, con còn trẻ người non dạ, để mẹ chịu cho.
Thần rừng (Hổ): − Nhẽ ra thời ăn thịt cả không tha
Thấy mẹ con tiết nghĩa thay là
Tha cho đó an toàn tính mệnh.
(Trích Trương Viên, in trong Tuyển tập chèo cổ, Hà Văn Cầu, NXB Sân khấu, 1999)
Tóm tắt đoạn trích: Trương Viên quê đất Võ Lăng, nhờ mẹ sang hỏi cưới Thị Phương, người con gái của Tể tướng đã hồi hưu. Thấy chàng học giỏi, cha Thị Phương đồng ý và cho đôi ngọc lưu ly làm của hồi môn. Giữa lúc chàng đang dùi mài kinh sử thì được chiếu đòi đi dẹp giặc, chàng từ biệt mẹ già, vợ trẻ để ra chiến trường. Trong cảnh chạy giặc, Thị Phương đã dắt mẹ chồng lưu lạc suốt mười tám năm. Hai người bị quỷ dữ trong rừng sâu đòi ăn thịt, song may nhờ người vợ quỷ nhận làm chị em xin tha rồi cho vàng. Tiếp đó họ lại bị hổ dữ đòi ăn thịt. Thị Phương tình nguyện dâng mạng mình để cứu mẹ chồng. Hổ tha mạng cho cả hai mẹ con.
Câu 1. Xác định chủ đề của văn bản trên.
Câu 2. Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản.
Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là một người phụ nữ như thế nào?
Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương.
Câu 5. Anh/Chị rút ra được những bài học gì cho bản thân qua đoạn trích trên? Chia sẻ suy nghĩ của anh/chị về một bài học mà anh/chị cảm thấy tâm đắc.
câu 1 Nhân vật Thị Phương trong đoạn trích để lại ấn tượng sâu sắc bởi những phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Trước hết, Thị Phương là người giàu lòng hiếu thảo và tình nghĩa. Trong hoàn cảnh chạy giặc hiểm nguy, nàng vẫn một lòng chăm sóc, bảo vệ mẹ chồng, dù phải chịu cảnh lưu lạc suốt mười tám năm. Đặc biệt, khi đối mặt với quỷ dữ và hổ dữ, Thị Phương không hề nghĩ đến sự sống chết của bản thân mà sẵn sàng hi sinh mạng sống để cứu mẹ chồng. Hành động tình nguyện dâng mạng mình cho hổ đã thể hiện lòng dũng cảm, đức hi sinh và tình thương vô điều kiện. Bên cạnh đó, Thị Phương còn là người nhân hậu, vị tha, biết xin tha cho người khác ngay cả khi bản thân đang gặp nguy hiểm. Qua nhân vật Thị Phương, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp đạo đức của người phụ nữ trong xã hội xưa, đồng thời gửi gắm thông điệp nhân văn sâu sắc: sống có tình, có nghĩa thì cái thiện sẽ luôn chiến thắng cái ác.
câu 2
Trong nhịp sống hiện đại đầy bận rộn, không ít bạn trẻ đang dần hình thành thói quen “bỏ quên” gia đình. Họ dành nhiều thời gian cho mạng xã hội, công việc, bạn bè hay thế giới ảo mà quên mất rằng gia đình mới chính là điểm tựa vững chắc nhất trong cuộc đời mỗi con người. Đây là một thói quen đáng lo ngại và cần sớm được thay đổi. Trước hết, gia đình là nơi yêu thương vô điều kiện, nơi mỗi người được chở che, bao dung dù có vấp ngã hay thất bại. Cha mẹ luôn âm thầm hi sinh, lo lắng cho con cái từng bữa ăn, giấc ngủ mà không đòi hỏi sự đáp trả. Thế nhưng, nhiều bạn trẻ lại vô tâm, thờ ơ, thậm chí cáu gắt với chính những người thân yêu nhất của mình. Sự “bỏ quên” ấy không chỉ làm tổn thương cha mẹ mà còn khiến bản thân đánh mất những giá trị tinh thần quý giá. Bên cạnh đó, gia đình còn là nền tảng hình thành nhân cách con người. Tình yêu thương, sự dạy dỗ từ gia đình giúp mỗi người biết sống nhân ái, có trách nhiệm và biết trân trọng các mối quan hệ xung quanh. Khi xa rời gia đình, con người dễ rơi vào lối sống ích kỉ, lạnh nhạt, thiếu sự đồng cảm với người khác. Thực tế cho thấy, không ít bạn trẻ khi gặp biến cố trong cuộc sống mới nhận ra rằng, nơi duy nhất sẵn sàng dang tay đón họ trở về vẫn là gia đình. Để từ bỏ thói quen “bỏ quên” gia đình, mỗi bạn trẻ cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực: dành thời gian trò chuyện với cha mẹ, quan tâm đến sức khỏe của người thân, cùng ăn một bữa cơm gia đình hay đơn giản là một lời hỏi han chân thành. Bên cạnh đó, cần biết cân bằng giữa công việc, học tập và đời sống gia đình, không để thế giới ảo chiếm trọn thời gian và cảm xúc của mình. Gia đình không phải là nơi chỉ để trở về khi mệt mỏi, mà là nơi cần được gìn giữ và yêu thương mỗi ngày. Khi biết trân trọng gia đình, con người sẽ sống nhân văn hơn, hạnh phúc hơn và có thêm động lực để vững bước trên đường đời. Vì vậy, mỗi bạn trẻ hãy học cách yêu thương, quan tâm và đừng bao giờ “bỏ quên” gia đình – mái ấm thiêng liêng nhất của cuộc đời mình.
Câu 1
Nhân vật Thị Phương trong đoạn trích được coi là một hình ảnh tiêu biểu cho người phụ nữ giàu tình cảm, sống chân thành và có trách nhiệm với gia đình. Ở Thị Phương, ta dễ dàng nhận thấy sự quan tâm sâu sắc dành cho những người thân yêu, thể hiện qua lời nói và hành động giản dị nhưng ấm áp. Nhân vật không đặt bản thân lên trên lợi ích chung mà luôn nghĩ cho người khác trước, cho thấy một tấm lòng vị tha, nhân hậu.Bên cạnh đó, Thị Phương còn là người giàu nội tâm, biết suy nghĩ, trăn trở trước những thay đổi của cuộc sống. Những cảm xúc buồn vui, lo lắng của nhân vật được thể hiện một cách chân thực, khiến người đọc dễ đồng cảm. Chính sự chân thật ấy đã làm nên chiều sâu cho nhân vật, giúp Thị Phương trở nên gần gũi, đời thường mà vẫn đáng trân trọng.Qua nhân vật Thị Phương, tác giả không chỉ khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong gia đình mà còn gửi gắm thông điệp về giá trị của tình thân là thứ tình cảm thiêng liêng, bền vững giữa dòng đời nhiều biến động.
Câu 2
Trong nhịp sống hiện, nhiều bạn trẻ đang dần hình thành một thói quen đáng lo ngại: “bỏ quên” gia đình. Mải mê với học tập, công việc, bạn bè hay thế giới mạng, không ít người quên mất rằng gia đình mới chính là nơi yêu thương vô điều kiện và là điểm tựa vững chắc nhất trong cuộc đời mỗi con người.
“Bỏ quên” gia đình không có nghĩa là không còn sống chung hay không còn quan hệ huyết thống, mà là sự thờ ơ trong cảm xúc và hành động. Đó là khi con cái ít trò chuyện với cha mẹ, bữa cơm gia đình ngày càng vắng tiếng cười, những câu hỏi han trở nên hiếm hoi. Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ áp lực cuộc sống, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và suy nghĩ sai lầm rằng gia đình luôn ở đó nên không cần quan tâm quá nhiều.
Tuy nhiên, việc “bỏ quên” gia đình để lại những hậu quả sâu sắc. Với cha mẹ, đó là nỗi cô đơn, chạnh lòng khi con cái ngày một xa cách. Với chính người trẻ, đó là sự thiếu hụt về tinh thần, bởi dù thành công đến đâu, con người vẫn cần một nơi để trở về, cần sự yêu thương chân thành không toan tính. Gia đình không chỉ nuôi dưỡng ta về thể chất mà còn bồi đắp nhân cách, giúp ta vững vàng trước sóng gió cuộc đời.
Nhận thức được điều đó, mỗi bạn trẻ cần chủ động thay đổi. Hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực: dành thời gian trò chuyện với cha mẹ, ăn cơm cùng gia đình, lắng nghe và chia sẻ nhiều hơn. Đừng để điện thoại hay mạng xã hội chiếm trọn sự quan tâm của mình khi người thân đang ở ngay bên cạnh. Quan trọng hơn, hãy học cách bày tỏ tình yêu thương, bởi đôi khi chỉ một lời hỏi han cũng đủ làm ấm lòng người ở lại phía sau ta.
Gia đình không phải là điều hiển nhiên có thể tồn tại mãi mãi. Thời gian trôi đi, cha mẹ già đi từng ngày, và những khoảnh khắc sum vầy sẽ không thể quay lại nếu ta vô tình đánh mất. Vì vậy, từ bỏ thói quen “bỏ quên” gia đình chính là học cách trân trọng những giá trị bền vững nhất của cuộc sống. Khi biết yêu thương gia đình, con người sẽ sống hoà thuận và trưởng thành, hạnh phúc hơn trên hành trình của chính mình.