(4,0 điểm) Đọc văn bản sau:
ĐỀ ĐỀN SẦM NGHI ĐỐNG
(Hồ Xuân Hương)
Ghé mắt trông ngang thấy bảng treo,
Kìa đền Thái thú đứng cheo leo;
Ví đây đổi phận làm trai được
Thì sự anh hùng há bấy nhiêu?
Chú thích:
– Hồ Xuân Hương là một nữ thi sĩ nổi tiếng của Việt Nam vào cuối thế kỷ XVIII – đầu thế kỷ XIX, được mệnh danh là "Bà chúa thơ Nôm". Bà là tác giả của những bài thơ Nôm và chữ Hán độc đáo, mang đậm tính nhân văn, thể hiện tư tưởng phê phán xã hội phong kiến và khát vọng về bình đẳng giới, đặc biệt là thương cảm với thân phận phụ nữ.
– Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ ra đời khi Hồ Xuân Hương đi qua ngôi đền thờ tướng giặc Sầm Nghi Đống – kẻ từng thất bại thảm hại trong chiến thắng oanh liệt của vua Quang Trung đại phá quân Thanh Tết Kỷ Dậu 1789. Trước cảnh đền thờ, nữ sĩ sáng tác bài thơ với giọng điệu châm biếm, khinh bỉ, chế giễu, thể hiện niềm tự hào trước chiến thắng của dân tộc.
Thực hiện yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Câu 1. Xác định thể thơ của bài "Đề đền Sầm Nghi Đống".
Câu 2. Chỉ ra trợ từ và từ tượng hình được sử dụng trong bài thơ.
Câu 3. Ghi lại các từ ngữ miêu tả thái độ của nữ sĩ khi đi qua đền Sầm Nghi Đống trong bài thơ. Nêu nhận xét của em về thái độ ấy.
Câu 4. Xác định và phân tích tác dụng biện pháp tu từ trong đoạn thơ:
"Ghé mắt trông ngang thấy bảng treo
Kìa đền Thái thú đứng cheo leo"
Câu 5. Nêu thông điệp tác giả gửi gắm qua bài thơ.
Câu 1 (0,5 điểm)
Văn bản kể về câu chuyện châm biếm thói giả dối của viên quan chỉ biết luồn cúi cấp trên và hách dịch với dân thường.
Câu 2 (0,5 điểm)
Từ “hách dịch” có nghĩa là thái độ hống hách, coi thường người khác, tỏ ra quyền uy và thích bắt nạt người yếu thế.
Câu 3 (1,0 điểm)
Câu nói của người thợ may thực chất mang ý châm biếm viên quan. Người thợ không thật sự hỏi để may áo cho vừa mà muốn mượn chuyện may áo để chỉ ra bộ mặt hai chiều của ông quan này: khi gặp cấp trên thì khom lưng, nhún nhường; còn khi gặp dân thì hống hách, coi thường. Cách nói khéo léo ấy vừa tế nhị vừa sắc bén, vạch trần sự đạo đức giả của viên quan nhưng vẫn giữ được phép tôn trọng bề ngoài.
Câu 4 (1,0 điểm)
Câu chuyện phê phán kiểu người nắm quyền lực nhưng thiếu đạo đức, sống giả tạo, đối xử không công bằng, luôn tìm cách nịnh bợ cấp trên và thô bạo với người dân. Đây là lớp người quan lại tha hóa, làm xấu đi bộ mặt xã hội.
Câu 5 (1,0 điểm) – đoạn văn 5–7 câu
Qua câu chuyện, ta có thể rút ra nhiều thông điệp có giá trị trong cuộc sống. Trước hết, mỗi người cần sống trung thực, thẳng thắn, không nên hành xử hai mặt hay thay đổi thái độ tùy theo địa vị của người khác. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, việc tôn trọng mọi người, đặc biệt là những người yếu thế, là điều cần thiết để giữ gìn nhân phẩm của chính mình. Câu chuyện cũng nhắc nhở rằng quyền lực đi kèm trách nhiệm; người có chức quyền phải biết dùng nó để giúp dân, chứ không được ức hiếp hay lợi dụng. Ngoài ra, chúng ta cần biết phê phán những hành vi giả dối, bất công để xây dựng một xã hội trong sạch và công bằng. Khi mỗi người đều biết cư xử tử tế, cuộc sống sẽ trở nên nhân văn và tốt đẹp hơn.
làm gia giấy