(4 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
GẶP QUỶ DỮ VÀ THẦN RỪNG (HỔ)
(Trích chèo Trương Viên)
Mụ: − Con ơi, bây giờ mẹ đói bụng khát nước, nhọc lắm... Mẹ không thể đi được nữa, con xem có gần nhà ai thì con xin cho mẹ một chút đỡ đói lòng.
Thị Phương: (Nói sử) − Mẹ ơi,
Con trông bên đông có lửa
Mẹ ngồi đây, con thử vào coi
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: (Ra) − Động ta đây nghiêm chỉnh sắp bày
Ủa kìa người họa phúc tới đây
Sai chúng quỷ ra vây bắt lấy
(Xưng danh) Mỗ bạch yêu tinh
Chiếm cao san nhất động
Ngày ngày thường bắt người nuốt sống
Đêm thời đón khách nhai gan
Lộc thiên trù đưa đến tự nhiên
Nay được bữa no say... cha chả!
Này người kia,
Sơn lâm rừng vắng
Đỉnh thượng non cao
Chốn hang sâu sao dám tìm vào
Đi đâu đó, kìa con, nọ mẹ?
Thị Phương: − Trình lạy ông thương đoái
Mẹ con tôi đói khát lắm thay
Xẩy nhà lạc bước đến đây
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: − Không khiến kêu van kể lể
Ta quyết nhai tuổi, nuốt sống không tha
Quỷ cái: (Ra) − Chàng ăn thịt gì cho thiếp tôi ăn với!
Quỷ: − Ta ăn thịt Thị Phương.
(Lược một đoạn: Quỷ nói chuyện với Quỷ cái. Thương cho Thị Phương, Quỷ cái nhận Thị Phương là em kết nghĩa để nàng không bị ăn thịt. Quỷ cái còn cho Thị Phương năm lạng vàng để nàng đem về nuôi mẹ.)
Thị Phương: (Quay ra) − Mẹ thức hay ngủ mẹ ơi!
Mụ: − Con vào đấy có được tí gì không?
Thị Phương: − Thưa mẹ, con vào đó, quỷ đông đòi ăn thịt.
Mụ: − Ăn cơm với thịt đông à?
Thị Phương: − Quỷ đông đòi ăn thịt con, mẹ ạ. Quỷ cái ra can rồi lại cho vàng.
Mụ: (Cầm vàng) − Ở hiền rồi lại gặp lành (Hát sắp)
Gặp vợ chú quỷ cho thanh tre già
(Nói sử) Ới con ơi,
Mẹ cảm thương thân mẹ
Mẹ lại ngại thân con (Hát văn)
Như dao cắt ruột mẹ ra
Trăm sầu, nghìn thảm chất đà nên con!
(Nói) − Con ơi, trời còn sớm hay đã tối mà con cứ dắt mẹ đi mãi thế này?
Thị Phương: − Trình lạy mẹ,
Vầng ô đã lặn
Vắng vẻ cửa nhà
Mẹ con ta vào gốc cây đa
Nằm nghỉ tạm qua đêm sẽ liệu (ngồi nghỉ).
Thần rừng (Hổ): (Ra) − Ra oai hùm gầm kêu ba tiếng
Phóng hào quang chuyển động phong lôi
Xa chẳng tỏ, nhảy lại ngó coi
Giống chi chi như thể hình người
Đi đâu đó? − Kìa con, nọ mẹ
Muốn sống thời ai chịu cho ai
Vào nộp mệnh cho ta nhai một.
Thị Phương: − Trăm lạy ông,
Nhẽ ngày hôm qua một tận không còn
Tôi kêu trời khấn đất đã vang
Qua nạn ấy, nạn này lại phải
Ơn ông vạn bội
Ông ăn thịt một, còn một ông tha
Ông để mẹ già, tôi xin thế mạng.
Mụ: (Nói sử) − Trình lạy ông
Con tôi còn trẻ
Công sinh thành, ông để tôi đền
Ông ăn thịt tôi, ông tha cháu nó.
Thị Phương: − Thưa mẹ, mẹ để con chịu cho.
Mụ: − Ới con ơi, con còn trẻ người non dạ, để mẹ chịu cho.
Thần rừng (Hổ): − Nhẽ ra thời ăn thịt cả không tha
Thấy mẹ con tiết nghĩa thay là
Tha cho đó an toàn tính mệnh.
(Trích Trương Viên, in trong Tuyển tập chèo cổ, Hà Văn Cầu, NXB Sân khấu, 1999)
Tóm tắt đoạn trích: Trương Viên quê đất Võ Lăng, nhờ mẹ sang hỏi cưới Thị Phương, người con gái của Tể tướng đã hồi hưu. Thấy chàng học giỏi, cha Thị Phương đồng ý và cho đôi ngọc lưu ly làm của hồi môn. Giữa lúc chàng đang dùi mài kinh sử thì được chiếu đòi đi dẹp giặc, chàng từ biệt mẹ già, vợ trẻ để ra chiến trường. Trong cảnh chạy giặc, Thị Phương đã dắt mẹ chồng lưu lạc suốt mười tám năm. Hai người bị quỷ dữ trong rừng sâu đòi ăn thịt, song may nhờ người vợ quỷ nhận làm chị em xin tha rồi cho vàng. Tiếp đó họ lại bị hổ dữ đòi ăn thịt. Thị Phương tình nguyện dâng mạng mình để cứu mẹ chồng. Hổ tha mạng cho cả hai mẹ con.
Câu 1. Xác định chủ đề của văn bản trên.
Câu 2. Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản.
Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là một người phụ nữ như thế nào?
Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương.
Câu 5. Anh/Chị rút ra được những bài học gì cho bản thân qua đoạn trích trên? Chia sẻ suy nghĩ của anh/chị về một bài học mà anh/chị cảm thấy tâm đắc.
✍️ Câu 1: Phân tích, đánh giá nhân vật Thị Phương (khoảng 200 chữ)
Thị Phương là hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam giàu đức hy sinh, nghĩa tình và lòng dũng cảm. Trong đoạn trích, nàng hiện lên với tấm lòng hiếu thảo, sẵn sàng dâng mạng sống để cứu mẹ chồng khỏi nanh vuốt của quỷ dữ và thần rừng. Không chỉ là người con dâu mẫu mực, Thị Phương còn là biểu tượng của tình người, của sự kiên cường trước nghịch cảnh. Nàng không hề than vãn hay sợ hãi, mà luôn giữ thái độ lễ phép, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, thể hiện bản lĩnh và trí tuệ. Qua nhân vật Thị Phương, tác giả đề cao vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong xã hội xưa – những con người tuy nhỏ bé nhưng mang trong mình sức mạnh phi thường. Đồng thời, nhân vật cũng gợi nhắc chúng ta về giá trị của tình thân, của lòng nhân ái và niềm tin vào đạo lý “ở hiền gặp lành” trong cuộc sống.
🏠 Câu 2: Thuyết phục các bạn trẻ từ bỏ thói quen "bỏ quên" gia đình trong đời sống hiện nay (khoảng 600 chữ)
Trong nhịp sống hiện đại đầy hối hả, không ít bạn trẻ đang dần hình thành thói quen “bỏ quên” gia đình – nơi từng là chốn yêu thương, là điểm tựa tinh thần vững chắc. Đây là một thực trạng đáng lo ngại, bởi gia đình không chỉ là nơi ta sinh ra mà còn là nơi nuôi dưỡng nhân cách và tâm hồn mỗi con người.
Nhiều bạn trẻ mải mê với công việc, học hành, các mối quan hệ xã hội mà quên đi những bữa cơm gia đình, những cuộc trò chuyện thân mật với cha mẹ. Có người dành hàng giờ cho mạng xã hội nhưng lại không dành nổi vài phút để hỏi thăm người thân. Sự xa cách ấy không chỉ khiến cha mẹ tổn thương mà còn làm chính chúng ta mất đi những giá trị tinh thần quý báu.
Gia đình là nơi duy nhất luôn yêu thương ta vô điều kiện. Cha mẹ là người sẵn sàng hy sinh tất cả để con cái được hạnh phúc. Khi ta vấp ngã, gia đình là nơi duy nhất dang tay đón ta trở về. Vì vậy, việc “bỏ quên” gia đình không chỉ là sự vô tâm mà còn là sự thiếu trách nhiệm với chính bản thân mình.
Để thay đổi thói quen này, mỗi bạn trẻ cần học cách trân trọng những điều giản dị: một bữa cơm cùng gia đình, một lời hỏi thăm, một cái ôm ấm áp. Hãy dành thời gian cho gia đình như cách ta dành cho những điều mình yêu thích. Hãy coi cha mẹ là người bạn đồng hành, là nơi để sẻ chia, để yêu thương.
Từ bỏ thói quen “bỏ quên” gia đình không khó, chỉ cần ta có trái tim biết yêu thương và một chút thời gian để quay về. Bởi lẽ, gia đình không phải là nơi ta đến khi thuận lợi, mà là nơi ta cần nhất khi yếu lòng. Hãy sống sao cho mỗi ngày trở về nhà là một ngày hạnh phúc – đó mới là thành công thực sự của tuổi trẻ.
Câu 1:
Trong đoạn trích "Gặp quỷ dữ và thần rừng" (trích chèo Trương Viên), nhân vật Thị Phương hiện lên như một biểu tượng sáng ngời của đạo hiếu và sự hy sinh cao cả, đại diện cho những phẩm chất cao quý nhất của người phụ nữ Việt Nam truyền thống.
Thị Phương được khắc họa qua hành động và lời đối đáp trong hai tình huống kịch tính: đối mặt với quỷ dữ và chạm trán thần rừng (hổ). Khi mẹ chồng đói lả, kiệt sức, chính Thị Phương là người chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ, thể hiện sự chu đáo và lo lắng hết mực cho mẹ: "Con trông bên đông có lửa / Mẹ ngồi đây, con thử vào coi". Tinh thần hiếu thảo này càng được đẩy lên đỉnh điểm khi đối diện với cái chết. Trước nanh vuốt của quỷ dữ và sau đó là hổ dữ, phản ứng của Thị Phương không phải là sự sợ hãi cho bản thân, mà là sự kiên quyết xin chết thay mẹ: "Ông để mẹ già, tôi xin thế mạng". Lời nói chân thành, thống thiết này bộc lộ một tấm lòng hiếu thảo tuyệt đối, sẵn sàng dâng hiến mạng sống mình để bảo toàn tính mạng cho mẹ chồng—người mà theo quan niệm phong kiến xưa, nàng có bổn phận phụng dưỡng. Sự hy sinh quên mình của Thị Phương không chỉ cảm hóa được quỷ dữ (qua sự can thiệp của Quỷ cái) mà còn lay động được cả thần rừng hung tợn ("Thấy mẹ con tiết nghĩa thay là / Tha cho đó an toàn tính mệnh"). Điều này khẳng định sức mạnh của tình thương và đạo đức truyền thống. Nhân vật Thị Phương, qua ngòi bút dân gian, trở thành một mẫu hình lý tưởng về lòng hiếu thảo, sự kiên trinh và đức hạnh, khiến người đọc, người xem vừa cảm phục vừa xót xa.Câu 2:
Đầu tiên và quan trọng nhất, gia đình là nguồn cội, là bến đỗ bình yên duy nhất mà chúng ta có. Cuộc sống ngoài kia đầy rẫy sự cạnh tranh, áp lực và đôi khi là sự lạnh nhạt, giả dối. Khi vấp ngã, khi mệt mỏi, ai là người sẵn sàng dang rộng vòng tay đón nhận chúng ta vô điều kiện? Đó chính là cha mẹ, anh chị em. Họ là những người chứng kiến sự trưởng thành của bạn, hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của bạn, và luôn mong muốn điều tốt đẹp nhất cho bạn. Việc "bỏ quên" gia đình đồng nghĩa với việc bạn tự tước đi quyền được chở che, được yêu thương và được phục hồi năng lượng tinh thần ở nơi an toàn nhất. Thứ hai, thời gian là hữu hạn, đặc biệt là thời gian chúng ta có thể ở bên cha mẹ. Cha mẹ đang già đi mỗi ngày. Mỗi cuộc điện thoại bị trì hoãn, mỗi bữa cơm gia đình bị bỏ lỡ vì một cuộc hẹn hò hay một buổi tiệc tùng không quá quan trọng, đều là sự mất mát vĩnh viễn không thể lấy lại được. Nhiều bạn trẻ chỉ nhận ra giá trị của gia đình khi đã quá muộn, khi cha mẹ không còn đủ sức khỏe để chờ đợi, hoặc khi họ đã vĩnh viễn ra đi. Sự hối tiếc lúc đó là vô nghĩa. Thanh xuân của bạn có thể dài, nhưng thanh xuân của cha mẹ thì không. Hãy trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại. Thứ ba, việc dành thời gian cho gia đình giúp chúng ta học hỏi được nhiều bài học quý giá về trách nhiệm, sự sẻ chia, lắng nghe và thấu hiểu—những kỹ năng sống thiết yếu mà không trường lớp nào dạy. Trong một xã hội đề cao chủ nghĩa cá nhân, việc duy trì sự kết nối gia đình giúp cân bằng cái tôi, rèn luyện khả năng sống vì người khác. Những bữa cơm chung, những buổi trò chuyện đơn giản là cơ hội để học cách giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn và xây dựng sự đồng cảm. Đây là nền tảng vững chắc để bạn xây dựng các mối quan hệ khác thành công trong tương lai, kể cả mối quan hệ hôn nhân và gia đình riêng sau này. Thay vì đắm chìm trong thế giới ảo hay những mối bận tâm phù phiếm, hãy chủ động dành thời gian cho gia đình. Một cuộc gọi video ngắn mỗi ngày, một bữa cơm cuối tuần, hay đơn giản chỉ là ngồi cùng phòng và trò chuyện bâng quơ cũng đủ để giữ lửa yêu thương. Đừng để sự vô tâm biến tình thân thành một khái niệm xa xỉ. Tóm lại, thói quen "bỏ quên" gia đình là một sự lựa chọn đầy rủi ro và thiển cận. Gia đình không chỉ là nơi ta sinh ra, mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn ta trưởng thành. Hãy thức tỉnh và nhận ra rằng, dù thế giới ngoài kia có rộng lớn và hấp dẫn đến đâu, thì vòng tay gia đình vẫn là nơi ấm áp và cần thiết nhất cho hạnh phúc đích thực của mỗi người.Trong nhịp sống hiện đại đầy hối hả, với sự bùng nổ của công nghệ số và vô vàn cám dỗ giải trí, một thực trạng đáng buồn đang dần trở nên phổ biến: nhiều bạn trẻ dường như đang "bỏ quên" gia đình mình. Sự chú tâm thái quá vào công việc, bạn bè, mạng xã hội hay những thú vui cá nhân đã khiến sợi dây kết nối giữa các thành viên trong gia đình trở nên lỏng lẻo. Bài viết này nhằm mục đích thuyết phục các bạn trẻ rằng việc duy trì và nuôi dưỡng mối quan hệ gia đình không chỉ là trách nhiệm mà còn là chìa khóa mở ra một cuộc sống cân bằng, hạnh phúc và bền vững hơn.