II. PHẦN VIẾT (6.0 ĐIỂM)
Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu ý nghĩa của tính sáng tạo đối với thế hệ trẻ hiện nay.
Câu 2. Viết bài văn trình bày cảm nhận về con người Nam Bộ qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo trong truyện Biển người mênh mông (Nguyễn Ngọc Tư).
Biển người mênh mông
Nguyễn Ngọc Tư
[...] Hồi ngoại Phi còn sống, thấy tóc anh ra hơi liếm ót bà đã cằn nhằn: "Cái thằng, tóc tai gì mà xấp xãi, hệt du côn". [...] Phi không cãi nữa, cầm mấy ngàn chạy đi, lát sau đem cái đầu tóc mới về.
Phi sinh ra đã không có ba, năm tuổi rưỡi, má Phi cũng theo chồng ra chợ sống. Phi ở với bà ngoại. [...]
Phi mười, mười lăm tuổi đã biết rất nhiều chuyện. Thì ra, đã không còn cách nào khác, má mới bỏ Phi lại. Sau giải phóng, ba Phi về, xa nhau biền biệt chín năm trời, về nhà thấy vợ mình có đứa con trai chưa đầy sáu tuổi, ông chết lặng. Cũng như nhiều người ở Rạch Vàm Mấm này, ông ngờ rằng má Phi chắc không phải bị tên đồn trưởng ấy làm nhục, hắn lui tới ve vãn hoài, lâu ngày phải có tình ý gì với nhau, nếu không thì giữ cái thai ấy làm gì, sinh ra thằng Phi làm gì. Ngoại Phi bảo: "Tụi bây còn thương thì mai mốt ra tỉnh nhận công tác, rủ nhau mà đi, để thằng Phi lại cho má".
[...] Hết cấp hai, Phi lên thị xã mướn nhà trọ học, một năm mấy lần lại nhờ má đi họp phụ huynh. [...] Ba Phi thì hội họp, công tác liên miên, Phi ít gặp. Ông thay đổi nhiều, tướng tá, diện mạo, tác phong nhưng gặp Phi, cái nhìn vẫn như xưa, lạnh lẽo, chua chát, lại như giễu cợt, đắng cay. [...] Hết lớp Mười, Phi vừa học vừa tìm việc làm thêm. [...]
Rồi ngoại Phi nằm xuống dưới ba tấc đất. Còn một mình, anh đâm ra lôi thôi, ba mươi ba tuổi rồi mà sống lôi thôi. [...] Má anh lâu lâu lại, hỏi anh đủ tiền xài không, bà có nhìn anh nhưng không quan tâm lắm chuyện ăn mặc, tóc tai. Ngoài ngoại ra, chỉ có ông già Sáu Đèo nhắc anh chuyện đó.
Ông già Sáu mới dọn lại thuê một căn chung vách với nhà Phi. Ông cũng nghèo, lúc chuyển đến đồ đạc chỉ gói gọn bốn cái thùng các tông. [...]. Ông chỉ tay vô cái lồng trùm vải xanh, trong đó có con bìm bịp. [...]
[...] Ông kể, hồi trẻ, ông toàn sống trên sông, ông có chiếc ghe, hai vợ chồng lang thang xứ nầy xứ nọ. [...] Cuộc sống nghèo vậy mà vui lắm. Phi hỏi: "Vậy bác Sáu gái đâu rồi?". [...] Ông già Sáu mếu máo chỉ về phía tim: "Cổ đi rồi. Sống khổ quá nên cổ bỏ qua. Cổ lên bờ, không từ giã gì hết, bữa đó đúng là qua bậy, qua nhậu xỉn quá trời, rồi cũng có cự cãi mấy câu, cảnh nhà không con nên sanh buồn bực trong lòng, qua có hơi nặng lời, cổ khóc. Lúc thức dậy thì cổ đã đi rồi. Qua đã tìm gần bốn mươi năm, dời nhà cả thảy ba mươi ba bận, lội gần rã cặp giò rồi mà chưa thấy. Kiếm để làm gì hả? Để xin lỗi chớ làm gì bây giờ.". [...]
Rồi một bữa, ông bày ra bữa rượu để từ giã Phi: "Cha, để coi, chỗ nào chưa đi thì đi, còn sống thì còn tìm. Qua nhờ chú em một chuyện, chú em nuôi dùm qua con quỷ sứ nầy. Qua yếu rồi, sợ có lúc giữa đường lăn ra chết, để con "trời vật" nầy lại không ai lo. Qua tin tưởng chú em nhiều, đừng phụ lòng qua nghen.".
[...] Ông đi rồi, chỉ còn lại Phi và con bìm bịp.
[...] Từ đấy, ông già Sáu Đèo chưa một lần trở lại.
(Theo isach.infor)
Chú thích:
Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976, quê ở xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, là cây bút mang đậm dấu ấn Nam Bộ. Nguyễn Ngọc Tư đã thu hút sự chú ý của bạn đọc ngay từ những trang viết đầu tay, đồng thời được giới chuyên môn và các nhà phê bình văn học đánh giá cao.
Qua: từ người lớn tuổi dùng để tự xưng một cách thân mật khi nói với người vai dưới.
Biểu: bảo.
Bầy hầy: bừa bãi, luộm thuộm.
Ót: gáy.
Đương thúng: đan thúng.
Rầy: mắng.
Ròng: (nước thủy triều) rút xuống.
Tía: cha.
Cổ: cô ấy.
Câu 1
Việc tôn trọng sự khác biệt của người khác có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và quan điểm riêng, vì vậy không ai giống ai hoàn toàn. Khi biết tôn trọng sự khác biệt, chúng ta sẽ học được cách lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận người khác, từ đó xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp hơn. Ngược lại, nếu áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác, dễ dẫn đến mâu thuẫn, xung đột. Tôn trọng sự khác biệt cũng giúp mỗi người phát triển bản thân, bởi ta có cơ hội tiếp cận với nhiều góc nhìn mới, học hỏi những điều hay từ người khác. Trong xã hội hiện đại, sự đa dạng càng trở nên rõ rệt, nên thái độ tôn trọng càng cần thiết. Đó không chỉ là biểu hiện của văn minh mà còn là nền tảng để xã hội phát triển hài hòa, tiến bộ.
Câu 2
Trong dòng chảy của phong trào Thơ mới, nếu Xuân Diệu là tiếng reo vui thiết tha với cuộc đời, Huy Cận là nỗi sầu vạn cổ trước vũ trụ, thì Lưu Trọng Lư lại chọn cho mình một góc nhỏ yên bình để gửi gắm những rung động tinh tế nhất của tâm hồn. "Nắng mới" chính là một nốt nhạc trầm xao xuyến như thế. Bài thơ không chỉ là nỗi nhớ mẹ da diết mà còn là một bức tranh kỷ niệm đẹp đẽ, nơi tình mẫu tử hiện lên bất tử qua những điều giản dị nhất
Lưu Trọng Lư không tả mẹ một cách chi tiết, ông chỉ chọn hai "điểm sáng" rực rỡ nhất để tạc nên bức chân dung vĩnh cửu trong lòng mình: "Mẹ tôi reo áo đỏ ngoài kia": Sắc đỏ của chiếc áo không chỉ làm ấm không gian mà còn làm ấm cả ký ức. Đó là màu của niềm vui, của sự chăm chút. Hình ảnh mẹ "reo" (phơi) áo lên giậu thưa là một lát cắt đời thường nhưng đẹp đến nao lòng. "Nét cười đen nhánh sau tay áo": Đây là chi tiết đắt giá nhất. Hình ảnh hàm răng đen (vẻ đẹp truyền thống) kết hợp với hành động che tay kín đáo tạo nên vẻ đẹp thuần hậu, duyên dáng và dịu dàng của người phụ nữ Việt Nam xưa. Từ "nhánh" gợi lên sự lấp lánh, một nụ cười vẫn luôn tỏa sáng dù người đã đi xa.Nghệ thuật khơi gợi nỗi buồn trong sáng .Sức hấp dẫn của "Nắng mới" nằm ở sự hài hòa giữa nội dung và hình thức. Thể thơ bảy chữ với nhịp điệu chậm rãi như bước chân của thời gian, cùng giọng điệu trầm buồn nhưng không bi lụy. Lưu Trọng Lư đã sử dụng thành công nghệ thuật lấy động tả tĩnh (tiếng gà trưa xao xác để tả cái tĩnh lặng của tâm hồn) và những hình ảnh giàu tính biểu tượng. Nỗi nhớ ở đây không ồn ào mà thấm thía, nó là một nỗi buồn "trong veo", là sự thanh lọc tâm hồn qua tình mẫu tử thiêng liêng.
Tóm lại, qua "Nắng mới", Lưu Trọng Lư đã tạc vào lòng độc giả một bức tượng đài về tình mẫu tử bằng những chất liệu giản đơn nhất của làng quê Việt Nam. Bài thơ là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự hiện diện bất tử của mẹ trong lòng mỗi người con. Dù thời gian có làm mờ đi tất cả, nhưng ánh "nắng mới" của kỷ niệm và nụ cười "đen nhánh" của mẹ sẽ mãi là hành trang quý giá nhất sưởi ấm chúng ta trên mọi nẻo đường đời.
Câu 1: Bài làm: Trong một thế giới đa dạng với hàng tỷ cá thể, việc tôn trọng sự khác biệt chính là chìa khóa để xây dựng một xã hội văn minh và hạnh phúc. Tôn trọng sự khác biệt trước hết là thừa nhận và chấp nhận những điểm riêng biệt về tính cách, lối sống, quan điểm hay hoàn cảnh của người khác mà không dùng định kiến để phán xét. Ý nghĩa lớn nhất của thái độ này là giúp xóa bỏ rào cản giữa người với người, giảm bớt xung đột và tạo ra một môi trường sống an toàn, nơi mỗi cá nhân đều tự tin phát huy bản sắc riêng. Khi ta ngừng phán xét một người "ưa bay nhảy" hay "thích ở nhà", ta không chỉ giải phóng họ khỏi "tấm lưới định kiến" mà còn làm giàu thêm vốn sống của chính mình bằng những góc nhìn mới mẻ. Ngược lại, nếu thiếu đi sự tôn trọng này, thế giới sẽ trở nên đơn điệu, đầy rẫy sợ hãi và thù ghét. Tóm lại, tôn trọng sự khác biệt không chỉ là biểu hiện của một tâm hồn bao dung mà còn là nền tảng bền vững để kết nối trái tim và thúc đẩy sự tiến bộ của nhân loại. Câu 2: Bài làm: Nỗi nhớ về mẹ luôn là mạch nguồn cảm xúc dạt dào trong thi ca Việt Nam, nhưng có lẽ hiếm có bài thơ nào lại trong trẻo, nhẹ nhàng mà ám ảnh như "Nắng mới" của Lưu Trọng Lư. Bài thơ không chỉ là một bức tranh kỷ niệm đầy màu sắc mà còn là tiếng lòng thổn thức của người con dành cho người mẹ đã khuất, thể hiện qua những vần thơ giàu tính nhạc và họa. Mở đầu bài thơ, tác giả đánh thức nỗi nhớ bằng một tín hiệu thị giác đặc trưng: "Mỗi lần nắng mới hắt bên song, Xao xác, gà trưa gáy não nùng" "Nắng mới" không chỉ là ánh nắng đầu mùa mà còn là ánh sáng của ký ức. Âm thanh "xao xác" phối hợp với tiếng gà trưa "não nùng" đã tạo nên một không gian tĩnh lặng đến mênh mông, khiến nỗi lòng người con bỗng "chập chờn sống lại" những ngày xưa cũ. Cái hay của Lưu Trọng Lư là dùng ngoại cảnh để khơi gợi tâm cảnh, biến một buổi trưa bình thường trở thành một khoảng không gian đầy hoài niệm. Bức chân dung người mẹ hiện lên không phải qua những nét vẽ cầu kỳ mà qua những chi tiết vô cùng giản dị, gắn liền với sinh hoạt đời thường: "Tôi nhớ mẹ tôi, thuở thiếu thời Lúc người còn sống, tôi lên mười; Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội, Áo đỏ người đưa trước giậu phơi." Hình ảnh "áo đỏ" phơi trước "giậu" dưới làn "nắng mới reo" tạo nên một gam màu ấm áp, rực rỡ và tràn đầy sức sống. Màu đỏ ấy như sưởi ấm cả bài thơ, tượng trưng cho tình mẫu tử nồng nàn và sự chăm chút, tần tảo của người mẹ. Dù khi ấy tác giả mới chỉ là một đứa trẻ lên mười, nhưng hình ảnh đẹp đẽ ấy đã găm sâu vào tâm khảm, để rồi mỗi khi nắng về lại trở nên sống động như vừa mới hôm qua. Đặc sắc nhất trong bài thơ chính là những câu kết, nơi vẻ đẹp của mẹ được kết tinh trong một nét cười: "Hình dáng mẹ tôi chửa xóa mờ Hãy còn mường tượng lúc vào ra: Nét cười đen nhánh sau tay áo Trong ánh trưa hè trước giậu thưa." "Nét cười đen nhánh" là một hình ảnh ẩn dụ tuyệt đẹp, gợi nhắc về tục nhuộm răng đen của phụ nữ Việt Nam thời xưa. Cái cười ấy lấp lánh sau "tay áo" vừa kín đáo, dịu dàng, vừa mang đậm vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt. Người mẹ không còn ở đó, nhưng "hình dáng" và "nét cười" vẫn luôn hiện hữu, "vào ra" trong tâm trí người con như một sự bảo bọc vô hình. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn với nhịp điệu chậm rãi, mang âm hưởng của một khúc hát ru buồn nhưng thanh thản. Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh gợi cảm. Việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa bút pháp cổ điển (nắng, song, gà trưa) và cảm xúc cá nhân hiện đại đã tạo nên một sức hấp dẫn riêng biệt cho thi phẩm. Tóm lại, "Nắng mới" là một bài ca bất hủ về tình mẫu tử. Lưu Trọng Lư đã thành công trong việc bất tử hóa hình ảnh người mẹ qua những rung cảm tinh tế nhất. Bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết trân trọng những phút giây bình dị bên người thân, bởi đó là những hành trang tinh thần quý báu nhất theo ta suốt cuộc đời.