Phần I. Đọc hiểu văn bản: (5,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Bênh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương ngày 8/2/2021
Thiên thần của chị!
Em đang ngủ hồn hiên, đôi môi chúm lại như đang mút kẹo. Còn chị, chị ngắm nhìn em, một thiên thần được sinh ra giữa mùa Covid, với niềm hạnh phúc không gì tả nổi. Chị muốn nói với em thật nhiều về những tháng ngày chị cùng em ở trong khu cách ly này nhưng em quá bé nhỏ chẳng thể ghi nhớ nổi điều gì. Thế nên chị viết những dòng này cho em của chị.
…Em à! Chị thật may mắn vì được ở đây trong những ngày qua. Thời gian gần một tháng trời đã cho chị hiểu rằng bên trong tấm biển “KHU VỰC CÁCH KY ĐẶC BIỆT” kia không phải là những điều đáng sợ như người ta vẫn tưởng mà là cả một thế giới của sự ân cần chăm sóc, của những tấm lòng ấm áp yêu thương. Thế giới có những anh hùng thầm lặng, sẵn sàng cho đi mà không đòi hỏi bất cứ thứ gì. Nơi đây đã cho chị biết hạnh phúc không phải chỉ là được ăn ngon, mặc đẹp, được thỏa sức vui chơi mà là được sống trong niềm tin về tình yêu thương giữa những con người. Bây giờ, chị thực sự hiểu rằng vì sao một đất nước nhỏ bé trên bản đồ thế giới lại khiến cho các cường quốc năm châu phải nể phục trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19. Đơn giản thôi em ơi, mỗi con người của dải đất này đều truyền đến nhau thông điệp 5K: “Khẩu trang- Khử khuẩn-Khoảng cách-Không tụ tập- Khai báo y tế”. Tất cả cùng hòa chung “Vũ điệu rửa tay-Ghen Covy”. Tất cả cùng đồng lòng “Chống dịch như chống giặc”, và anh dũng nhất là những nhân viên y tế tuyến đầu.
(Trích “Bức thư đạt giải Nhất quốc gia cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 50 của em Đào Anh Thư, lớp 8A2 trường THCS Nguyễn Huy Tưởng, Đông Anh, Hà Nội)
Em hãy viết đáp án (từ câu 1 đến câu 8) bằng cách ghi chữ cái ở đầu câu trả lời đúng nhất vào bài làm (2,0 điểm).
Câu 1: Câu văn “ Em đang ngủ hồn hiên, đôi môi chúm lại như đang mút kẹo” sử dụng phép tu từ gì?
A. Ẩn dụ C. Nhân hóa
B. So sánh D. Hoán dụ
Câu 2: Từ in đậm trong câu văn “Chị thật may mắn vì được ở đây trong những ngày qua.”thuộc loại từ nào?
A. Từ đơn B. Từ ghép C. Từ láy D. Từ phức
Câu 3: Phần in đậm trong câu văn “Thế giới có những anh hùng thầm lặng, sẵn sàng cho đi mà không đòi hỏi bất cứ thứ gì” thuộc loại cụm từ nào?
A. Cụm danh từ C. Cụm tính từ
B. Cụm động từ D. Thành ngữ
Câu 4: Các từ ghạch chân trong câu văn “….là cả một thế giới của sự ân cần chăm sóc, của những tấm lòng ấm áp yêu thương” là loại từ gì?
A. Từ đồng âm C. Từ láy
B. Từ đồng nghĩa D. Từ ghép
Câu 5: Câu văn “ Em đang ngủ hồn hiên, đôi môi chúm lại như đang mút kẹo” có mấy cụm động từ?
A. Một B. Hai C. Ba D. Bốn
Câu 6: Phần in đậm trong câu văn sau thuộc thành phần nào của câu ?
“Bây giờ, chị thực sự hiểu rằng vì sao một đất nước nhỏ bé trên bản đồ thế giới lại khiến cho các cường quốc năm châu phải nể phục trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19.”
A. Chủ ngữ B. Vị ngữ C. Trạng ngữ D. Bổ ngữ
Câu 7: Trong các tổ hợp từ sau, tổ hợp nào là thành ngữ?
A. Tấc đất, tấc vàng C. Tấm lòng vàng
B. Vàng như nghệ D. Mùa thu vàng
Câu 8: Trong các từ sau, từ nào không phải là từ mượn ?
A. Thiên thần B. Hồn nhiên C. Covid D. Yêu thương
Từ câu 9 đến câu 12, em hãy viết câu trả lời của mình vào bài làm.
Câu 9: (0,5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản ?
Câu 10: (0,5 điểm) Theo lời nguời chị trong phần đầu bức thư, chị muốn nói với em mới sinh của mình điều gì?
Câu 11: (1,0 điểm) Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu “Tất cả cùng đồng lòng “chống dịch như chống giặc”….
Câu 12: (1,0 điểm) Bản thân em đã làm gì để phòng chống đại dịch Covid-19 ?
PHẦN I ĐỌC HIỂU
Câu 1
Truyện được kể theo ngôi thứ ba.
Câu 2
Truyện viết về đề tài tình cảm con người, cụ thể là tình yêu thương, sự cảm thông và lòng nhân hậu giữa con người với nhau, đặc biệt là tình cảm của trẻ em đối với những người nghèo khổ.
Câu 3
Qua hai chị em Sơn, tác giả thể hiện thái độ trân trọng, yêu thương và cảm thông sâu sắc đối với những đứa trẻ có tấm lòng nhân hậu, trong sáng, biết quan tâm và chia sẻ với người khác.
Câu 4
Chủ đề chính của đoạn trích là ca ngợi lòng nhân ái, sự cảm thông và tình yêu thương giữa con người với con người trong cuộc sống, nhất là trong những hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn.
Câu 5
Theo văn bản, hai chị em Sơn quyết định về nhà lấy áo cho Hiên vì thấy thời tiết đột ngột trở lạnh, Hiên nghèo, thiếu áo ấm, khiến hai chị em thương cảm và lo lắng cho bạn.
Câu 6
Chi tiết để lại ấn tượng sâu sắc nhất với em là hình ảnh Sơn đứng lặng yên đợi chị lấy áo, trong lòng thấy ấm áp vui vui. Chi tiết này thể hiện rõ sự xúc động, niềm vui nhẹ nhàng và tấm lòng nhân hậu của Sơn khi được làm một việc tốt, giúp đỡ người khác.
PHẦN II VIẾT
Đoạn trích trong truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam đã để lại trong lòng người đọc nhiều cảm xúc sâu lắng. Qua bức tranh thiên nhiên và hình ảnh hai chị em Sơn, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp của tình người và lòng nhân ái giản dị mà cao quý.
Trước hết, đoạn trích khắc họa rất tinh tế sự thay đổi đột ngột của thiên nhiên khi mùa đông đến. Không gian làng quê hiện lên với gió lạnh, bụi bay, lá khô xào xạc và bầu trời trắng đục, tạo nên cảm giác se lạnh, trống trải. Cảnh vật không chỉ phản ánh thời tiết mà còn góp phần làm nổi bật hoàn cảnh sống khó khăn của những con người nghèo khổ trong làng.
Nổi bật trong đoạn trích là hình ảnh hai chị em Sơn với tấm lòng ngây thơ nhưng giàu tình yêu thương. Trước cái lạnh đầu mùa, hai chị em không chỉ lo cho bản thân mà còn nghĩ đến Hiên, một đứa trẻ nghèo thiếu áo ấm. Hành động chạy về nhà lấy áo cho bạn tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng tình cảm chân thành, trong sáng. Qua đó, tác giả ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của trẻ thơ, những con người biết sống vì người khác.
Về nghệ thuật, đoạn trích thành công ở lối viết nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình, miêu tả tinh tế cảnh vật và tâm lí nhân vật. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi, đặc biệt là những chi tiết miêu tả nội tâm của Sơn, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc niềm vui ấm áp khi con người biết yêu thương và sẻ chia.
Tóm lại, đoạn trích không chỉ phản ánh bức tranh thiên nhiên đầu đông mà còn làm nổi bật chủ đề nhân văn sâu sắc về tình người. Qua đó, Thạch Lam gửi gắm thông điệp rằng trong cuộc sống, sự quan tâm và lòng nhân ái dù nhỏ bé cũng có thể mang lại hơi ấm cho con người.