Câu 1 (2 điểm)

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích đoạn trích:
“Chèo đi rán thứ sáu/ … / Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!”

Đoạn trích thể hiện sâu sắc mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa con người và biển cả. Hình ảnh “chèo đi” gợi nhịp sống lao động quen thuộc, nhọc nhằn nhưng bền bỉ của con người miền biển. Biển không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là nơi gửi gắm niềm tin, hi vọng và cả số phận con người. Lời khẩn cầu “Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” vang lên tha thiết như một lời thề gắn bó trọn đời. Ở đó, biển được nhân hóa như một sinh thể có linh hồn, có thể thấu hiểu, chở che cho con người. Qua giọng điệu chân thành, xúc động, đoạn thơ bộc lộ tình yêu biển sâu nặng, đồng thời phản ánh tâm thế của con người lao động: dù vất vả, hiểm nguy nhưng vẫn không thể rời xa biển. Đoạn trích vì thế mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, ngợi ca sự thủy chung, bền chặt giữa con người và môi trường sống của mình.

Câu 2 (4 điểm)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về giá trị của tình thân trong cuộc sống

Trong hành trình dài rộng của đời người, có những giá trị bền vững luôn âm thầm nâng đỡ chúng ta vượt qua mọi biến cố, và tình thân chính là một trong những giá trị thiêng liêng nhất. Tình thân không ồn ào, phô trương nhưng lại có sức mạnh to lớn, là điểm tựa tinh thần không thể thay thế trong cuộc sống con người.

Tình thân là mối quan hệ ruột thịt gắn bó giữa những người trong gia đình: ông bà, cha mẹ, anh chị em. Đó là thứ tình cảm được hình thành một cách tự nhiên, không cần điều kiện hay toan tính. Khi ta còn nhỏ, tình thân là vòng tay chở che, là sự hi sinh thầm lặng của cha mẹ. Khi trưởng thành, tình thân trở thành nơi để ta quay về sau những vấp ngã, thất bại trong cuộc đời.

Giá trị lớn nhất của tình thân nằm ở sự yêu thương và bao dung. Trong gia đình, con người được sống là chính mình, được chấp nhận cả những thiếu sót và sai lầm. Khi cả thế giới quay lưng, gia đình vẫn là nơi dang rộng vòng tay đón ta trở về. Chính sự bao dung ấy giúp con người có thêm niềm tin, nghị lực để đứng dậy và tiếp tục bước đi.

Không chỉ vậy, tình thân còn góp phần hình thành nhân cách con người. Một gia đình giàu yêu thương sẽ nuôi dưỡng những con người biết sẻ chia, biết sống vì người khác. Ngược lại, sự thiếu vắng tình thân có thể khiến con người trở nên cô đơn, lạc lõng, dễ đánh mất phương hướng sống. Vì thế, gia đình không chỉ là mái ấm vật chất mà còn là môi trường đầu tiên giáo dục con người về đạo đức, lối sống.

Trong xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng nhanh, con người dễ mải mê với công việc, mạng xã hội mà vô tình lãng quên tình thân. Những bữa cơm gia đình thưa dần, những cuộc trò chuyện bị thay thế bằng sự im lặng. Điều đó khiến giá trị của tình thân có nguy cơ bị phai nhạt. Chính vì vậy, mỗi người cần ý thức trân trọng, gìn giữ và nuôi dưỡng tình cảm gia đình bằng những hành động nhỏ nhưng chân thành: một lời hỏi han, một bữa cơm sum họp, hay đơn giản là dành thời gian lắng nghe nhau.

Tóm lại, tình thân là cội nguồn yêu thương, là nền tảng tinh thần vững chắc giúp con người sống tốt hơn và hạnh phúc hơn. Dù xã hội có đổi thay, tình thân vẫn luôn là giá trị bền vững, cần được trân trọng và gìn giữ suốt đời.

Câu 1:

Mọi giá trị văn chương chân chính chỉ thực sự tỏa sáng khi nó lặn sâu vào bể sâu của số phận con người, phản ánh những thử thách ngặt nghèo nhất của kiếp nhân sinh. Trích đoạn trong truyện thơ dân gian Vượt biển của dân tộc Tày – Nùng chính là một minh chứng tiêu biểu, khi khắc họa thành công bức tranh thiên nhiên cõi âm dữ dội cùng khát vọng sống mãnh liệt của linh hồn bị đày ải, thể hiện rõ nét qua những dòng thơ từ "Chèo đi..." đến "...biển hỡi!". Về nội dung, đoạn trích tái hiện không gian cõi âm đầy rẫy hiểm nguy với các "rán nước" dữ dội, dòng nước xoáy cuộn thác trào và quỷ dữ bủa giăng chực nuốt chửng thuyền bè. Qua đó, nhân vật người kể chuyện ngôi thứ nhất ("tôi") hiện lên với số phận đáng thương của một kẻ chết oan bị bắt làm phu chèo thuyền vượt biển. Đoạn thơ chứa đựng giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc khi gián tiếp tố cáo các thế lực bóc lột cõi âm, đồng thời ngợi ca ý chí kiên cường, khát vọng sống của con người trước nghịch cảnh. Để làm nên sức hấp dẫn ấy, nghệ thuật dân gian đã sử dụng kết cấu lặp tuần tiến đầy kịch tính kết hợp giọng điệu vừa gân guốc vừa bi thương. Biện pháp điệp cấu trúc cùng các từ láy tượng thanh (ầm ầm, ào ào, gầm réo) đã tạo nên một bức tranh âm thanh hung bạo, nghẹt thở. Đặc biệt, ngôn ngữ độc thoại, tiếng kêu cầu đầy bất lực ở cuối đoạn chính là chi tiết đắt giá bộc lộ nội tâm nhân vật chân thực nhất, khẳng định tầm vóc của các tác giả dân gian trong việc nâng niu giá trị con người. Sự kết hợp tài tình này đã chứng minh văn học là cuốn bách khoa toàn thư về tâm hồn, khẳng định sức sống lâu bền của tác phẩm trong nền văn học dân tộc. Nhìn vào hành trình vượt ghềnh thác ấy, mỗi người trẻ hôm nay cũng tự rút ra bài học về ý chí để bản lĩnh chèo lái con thuyền cuộc đời vượt qua mọi giông bão.

Câu 2:

"Gia đình là một món quà — thứ duy nhất tồn tại mãi mãi." Giữa dòng đời tấp nập với những bon chen, danh vọng và những mối quan hệ xã giao đầy toan tính, con người ta dễ dàng bị cuốn vào vòng xoáy của áp lực và mỏi mệt. Thế nhưng, có một điểm tựa thiêng liêng, một bến đỗ bình yên mà bất cứ ai cũng có thể tìm về, đó chính là tình thân. Tình thân – sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt giữa những người cùng máu mủ, ruột rà – giữ một tầm quan trọng cốt lõi, là cội nguồn sức mạnh và là bệ đỡ tinh thần không thể thiếu trong suốt cuộc đời của mỗi con người. Để thấu hiểu giá trị ấy, trước hết chúng ta cần nhận thức rõ: "Tình thân" là gì? Tình thân chính là tình cảm gia đình, là sự gắn kết sâu sắc, thiêng liêng giữa cha mẹ và con cái, giữa anh chị em, ông bà và các thế hệ trong một dòng tộc. Nó không đơn thuần là mối quan hệ sinh học dựa trên huyết thống, mà cốt lõi là tình yêu thương vô điều kiện, sự thấu hiểu, sẻ chia, chở che và sẵn sàng hy sinh cho nhau mà không đòi hỏi sự đền đáp. Một triết gia phương Tây từng khẳng định: "Duy chỉ có gia đình, người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại những tai ương của số phận." Quả thực, những biểu hiện và lợi ích của tình thân vô cùng to lớn ở mọi phương diện. Đối với cá nhân, tình thân là dòng sữa mát lành nuôi dưỡng tâm hồn từ thuở lọt lòng, là nơi dạy ta những bài học làm người đầu tiên. Khi đối mặt với nghịch cảnh, tình thân chính là lá chắn bảo vệ chúng ta. Hãy nhìn vào câu chuyện cảm động của người cha chở đứa con bị bại não đi khắp thế giới trong các cuộc thi ba môn phối hợp – ông Dick Hoyt và con trai Rick. Suốt hàng chục năm, bằng tình thân yêu mãnh liệt, người cha đã trở thành đôi chân, thành đôi cánh giúp người con tật nguyền cảm nhận được vẻ đẹp của cuộc sống. Dẫn chứng này là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy tình thân có thể giúp một cá nhân vượt qua nghịch cảnh tưởng chừng như không thể. Đối với mọi người xung quanh, một gia đình hòa thuận, yêu thương nhau sẽ lan tỏa năng lượng tích cực, tạo nên sợi dây kết nối tình làng nghĩa xóm tối đẹp. Xét trên phương diện xã hội, gia đình là tế bào của xã hội; khi mỗi tế bào ấy ngập tràn tình thân, xã hội sẽ bớt đi những tệ nạn, bớt đi sự băng hoại đạo đức và trở nên văn minh, nhân ái hơn. Để tình thân luôn là ngọn lửa sưởi ấm, chúng ta cần có những giải pháp thiết thực để vun đắp. Danh ngôn có câu: "Tình yêu gia đình là mầm mống của tình yêu quê hương và của mọi đức hạnh xã hội." Do đó, bản thân mỗi cá nhân cần phải chủ động học cách lắng nghe, thấu hiểu và dành thời gian chất lượng cho người thân thay vì chỉ chăm chú vào màn hình điện thoại. Về phía gia đình và nhà trường, cần phối hợp giáo dục con trẻ về đạo lý "uống nước nhớ nguồn", lòng hiếu thảo bằng chính những hành động làm gương của người lớn. Một ví dụ tiêu biểu cho giải pháp vun đắp tình thân thành công chính là phong trào "Bữa cơm gia đình ấm áp" được nhiều tổ chức xã hội thúc đẩy. Việc duy trì những bữa cơm chung, nơi mọi thành viên gác lại công việc để cùng ăn, cùng chuyện trò, chính là công cụ và phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để thắt chặt tình cảm, hàn gắn mọi khoảng cách thế hệ. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại ngày nay, chúng ta vẫn cần thẳng thắn phản đề. Tục ngữ Việt Nam có câu: "Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi", nhưng nhiều bậc cha mẹ lại nhân danh tình thân để áp đặt, kiểm soát quá mức hoặc dung túng cho những sai lầm của con cái, biến tình thân thành sự ích kỷ độc hại. Đáng buồn hơn, có những kẻ lại thờ ơ, bất hiếu, thậm chí vì tiền tài, danh lợi mà sẵn sàng quay lưng, rạn nứt tình anh em, ruột thịt. Những hiện tượng này cần phải bị lên án và loại bỏ một cách triệt để. Từ những lý lẽ trên, mỗi chúng ta cần tự rút ra bài học sâu sắc cho bản thân. Về mặt nhận thức, ta phải hiểu rằng tình thân là tài sản vô giá, mất đi rồi khó tìm lại được. Về mặt hành động, hãy bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất: một lời hỏi thăm cha mẹ khi đi xa, một cái ôm siết chặt hay sự đỡ đần công việc nhà cho người thân yêu. "Có một nơi để về, đó là nhà. Có những người để yêu thương, đó là gia đình. Có được cả hai, đó là hạnh phúc." Câu danh ngôn ấy nhắc nhở chúng ta về giá trị đích thực của cuộc sống. Tình thân luôn là điểm tựa vĩnh cửu, là báu vật thiêng liêng nhất của con người. Hãy trân trọng, gìn giữ và lan tỏa ngọn lửa yêu thương ấy để cuộc đời này không còn những góc khuất lạnh lẽo, và để mỗi ngôi nhà luôn là một tổ ấm bình yên.