Đề bài: phân tích bài thơ
Nỗi buồn quả phụ
(Trích Ai tư vãn - Lê Ngọc Hân)
Buồn trông trăng, trăng mờ thêm tủi,
Gương Hằng Nga đã bụi màu trong.
Nhìn gương càng thẹn tấm lòng,
Thiên duyên lạnh lẽo, đêm đông biên hà.
Buồn xem hoa, hoa buồn thêm thẹn,
Cánh hải đường đã quyện giọt sương.
Trông chim càng dễ đoạn trường,
Uyên ương chiếc bóng, phượng hoàng lẻ đôi.
Cảnh nào cũng ngùi ngùi cảnh ấy,
Tiệc vui mừng còn thấy chi đâu?
Phút giây bãi bể nương dâu,
Cuộc đời là thế biết hầu nài sao?
Câu 1.
Đoạn trích Nỗi buồn quả phụ trong Ai tư vãn của Lê Ngọc Hân thể hiện nỗi đau sâu sắc của người vợ mất chồng, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn thủy chung, giàu tình nghĩa của nhân vật trữ tình. Mở đầu, nỗi buồn được trải ra qua hình ảnh trăng, trăng mờ càng làm tăng thêm nỗi tủi hờn, gợi cảm giác cô đơn, lạnh lẽo. Hình ảnh Hằng Nga, vốn biểu tượng cho vẻ đẹp, nay cũng trở nên phai nhạt, cho thấy tâm trạng buồn đau lan tỏa ra cả cảnh vật. Nhìn gương mà thẹn, nhân vật trữ tình ý thức sâu sắc về số phận cô đơn, tình duyên dang dở.
Tiếp đó, nỗi buồn được đẩy lên qua hình ảnh hoa và chim, hoa hải đường đẫm sương như giọt lệ, chim uyên ương, phượng hoàng vốn có đôi nay lại gợi sự chia lìa, càng làm tăng cảm giác mất mát. Cảnh vật đều nhuốm màu tâm trạng, trở thành phương tiện bộc lộ nỗi đau. Đến cuối đoạn, tác giả khái quát nỗi buồn thành triết lí về cuộc đời, mọi niềm vui đều trở nên vô nghĩa, cuộc đời biến đổi vô thường, khiến nỗi đau càng thêm day dứt.
Về nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình, hình ảnh giàu tính biểu tượng, ngôn ngữ tinh tế, giọng điệu buồn thương tha thiết.
Giải thích: qua việc mượn cảnh để nói tình, tác giả đã khắc họa sâu sắc tâm trạng đau đớn, cô đơn của người quả phụ, đồng thời thể hiện tình yêu chung thủy son sắt.