Vai trò của Nguyễn Trãi:

- Là nhà cố vấn, là người phò tá đắc lực của Lê Lợi, góp phần không nhỏ vào chiến thắng của nghĩa quân

- Ông là người đề ra đường lối kháng chiến đúng đắn, cùng với Lê Lợi góp phần quyết định vào thắng lợi của cuộc kháng chiến

Câu 1. Sau khi quân Trần phản công thắng lợi, quân Nguyên suy yếu và rút chạy, tạo thời cơ giải phóng Thăng Long.

Ý nghĩa lớn nhất của thắng lợi ba lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên là bảo vệ vững chắc nền độc lập, chủ quyền của Đại Việt, khẳng định sức mạnh đoàn kết và ý chí kiên cường của dân tộc, đồng thời góp phần làm thất bại tham vọng xâm lược của đế quốc Mông Nguyên đối với khu vực, nâng cao vị thế của Đại Việt trên trường quốc tế

Bộ luật được ban hành dưới thời Trần là Hình thư, đây là bộ luật quan trọng dùng để quản lí xã hội, quy định các hình phạt và trật tự pháp luật, góp phần củng cố quyền lực nhà nước và duy trì ổn định xã hội thời Trần

Giống nhau:

-Khuyến khích khai hoang, mở rộng ruộng đất.

-Chú trọng đắp đê, làm thủy lợi để phát triển nông nghiệp.

-Phát triển thủ công nghiệp và buôn bán.

Khác nhau:

-Nhà Lý: Tập trung khai hoang, lập làng mới, đào kênh mương, phát triển kinh tế ban đầu.

-Nhà Trần: Ngoài khai hoang còn lập điền trang, thái ấp, mở rộng sản xuất và buôn bán hơn.

• Thể chế: Cả hai thời kỳ đều duy trì thể chế quân chủ chuyên chế tập quyền, vua đứng đầu nhà nước, nắm mọi quyền hành cao nhất.
• Cơ cấu: Tổ chức bộ máy nhà nước đều được xây dựng theo mô hình trung ương tập quyền, phân chia thành các cấp: Trung ương (triều đình) và địa phương (lộ, phủ, châu, huyện).
• Chính sách: Đều chú trọng xây dựng quân đội mạnh và áp dụng luật pháp để quản lý xã hội.

• Chế độ Thái thượng hoàng: Thời Trần áp dụng chế độ "Thái thượng hoàng" (vua nhường ngôi cho con rồi lên làm Thái thượng hoàng, cùng quản lý đất nước), trong khi thời Lý không có chế độ này.
• Hệ thống quan lại: Thời Trần tổ chức hệ thống quan lại chặt chẽ và chuyên môn hóa cao hơn thời Lý. Các chức danh cao cấp như Tể tướng, Đại hành khiển được sử dụng phổ biến.
• Quản lý địa phương: Thời Trần chia cả nước thành các lộ rõ ràng hơn và đặt các chức quan cai trị (An phủ sứ) chuyên trách, trong khi thời Lý quản lý địa phương còn mang tính phân tán hơn.
• Tư tưởng: Thời Lý Phật giáo rất phát triển và ảnh hưởng sâu rộng đến chính quyền, còn thời Trần tuy Phật giáo vẫn phát triển nhưng Nho giáo bắt đầu được coi trọng và nâng cao vai trò trong tổ chức bộ máy nhà nước.

• Lãnh đạo tài tình: Lý Thường Kiệt đã áp dụng chiến lược "tiên phát chế nhân" (đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc) và xây dựng phòng tuyến vững chắc bên bờ nam sông Như Nguyệt. 
• Tinh thần chiến đấu: Quân dân Đại Việt có ý chí quyết tâm bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc. 
• Chiến thuật và địa hình: Phòng tuyến sông Như Nguyệt là một công trình phòng thủ kiên cố, lợi dụng địa hình tự nhiên hiểm trở của dòng sông làm chiến hào. Việc cho ngâm bài thơ "Nam quốc sơn hà" cũng góp phần khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ. 
• Kết thúc chiến tranh: Sau khi đánh bại ý chí xâm lược của giặc Tống, Lý Thường Kiệt chủ động đề nghị giảng hòa, mở đường cho quân Tống rút lui, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến. 

• Lãnh đạo tài tình: Lý Thường Kiệt đã áp dụng chiến lược "tiên phát chế nhân" (đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc) và xây dựng phòng tuyến vững chắc bên bờ nam sông Như Nguyệt. 
• Tinh thần chiến đấu: Quân dân Đại Việt có ý chí quyết tâm bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc. 
• Chiến thuật và địa hình: Phòng tuyến sông Như Nguyệt là một công trình phòng thủ kiên cố, lợi dụng địa hình tự nhiên hiểm trở của dòng sông làm chiến hào. Việc cho ngâm bài thơ "Nam quốc sơn hà" cũng góp phần khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ. 
• Kết thúc chiến tranh: Sau khi đánh bại ý chí xâm lược của giặc Tống, Lý Thường Kiệt chủ động đề nghị giảng hòa, mở đường cho quân Tống rút lui, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến. 

Câu 1: Dưới thời Trần, Phật giáo vẫn phát triển mạnh vì từ trước đó đạo Phật đã có vị trí rất lớn trong đời sống tinh thần của nhân dân và cả hoàng tộc. Nhiều vua Trần sùng Phật, cho xây chùa, đúc tượng, mở mang hoạt động tôn giáo nên Phật giáo tiếp tục hưng thịnh. Tuy nhiên, Nho giáo ngày càng giữ vai trò quan trọng trong bộ máy nhà nước vì Nho giáo có hệ tư tưởng chặt chẽ, đề cao trật tự, kỉ cương, đạo vua tôi, trách nhiệm của quan lại và cách tổ chức nhà nước theo quy củ. Khi nhà Trần muốn củng cố chính quyền trung ương tập quyền, quản lí đất nước hiệu quả hơn thì Nho giáo trở thành công cụ phù hợp hơn Phật giáo trong lĩnh vực chính trị và quản lí nhà nước.

Trước hết, các kì thi giúp triều đình tuyển chọn được người có học vấn và năng lực để bổ sung vào bộ máy quan lại, không chỉ dựa vào quý tộc hay dòng dõi.

Ngoài ra, việc này còn góp phần mở rộng ảnh hưởng của Nho giáo trong xã hội, đào tạo đội ngũ quan lại trung thành với triều đình, hiểu lễ nghĩa và phép nước. Nhờ đó, bộ máy nhà nước ngày càng chặt chẽ, có tổ chức hơn, giúp chính quyền được củng cố vững mạnh.

Không những thế, nông dân còn đóng thuế, đi lao dịch, tham gia xây dựng công trình và khi có chiến tranh thì trở thành lực lượng đông đảo bảo vệ đất nước. Vì vậy, nông dân vừa là lực lượng sản xuất chính, vừa là cơ sở vật chất và quân sự quan trọng của quốc gia.

Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển đất nước. Khi nông nghiệp phát triển, đời sống nhân dân ổn định, nhà nước có thêm nguồn lương thực, thuế khóa và nhân lực để xây dựng đất nước, củng cố quốc phòng và chống giặc ngoại xâm. Vì thế, sự ổn định và phát triển của nông dân góp phần trực tiếp làm cho quốc gia thời Trần hưng thịnh.