Đọc văn bản sau:
BÃO VÀ MỘT SỐ HIỂU BIẾT VỀ BÃO
Bão, một thiên tai gắn liền với Việt Nam vào hằng năm. Các cơn bão thường gây ra những tổn thất cực kỳ lớn đối với đời sống về vật chất cũng như tinh thần của người dân.
Khái niệm bão là gì?
Bão là một trạng thái nhiễu động của khí quyển mang tính biến chuyển của các tầng khí quyển và xếp vào loại hình thời tiết cực đoan. Bão là một loại hình tình trạng thời tiết xấu của thiên nhiên gây ra cho con người. Cơ bản, bão là thuật ngữ để chỉ không khí bị nhiễu động mạnh. Có rất nhiều loại bão như: Bão tuyết, bão cát, giông,.. Tuy vậy, bão ở Việt Nam thường được các nhà đài hay mọi người dùng để chỉ bão nhiệt đới (tình trạng thời tiết gió rít mạnh kèm theo mưa nặng hạt và chỉ sinh ra ở những nước gần vùng biển nhiệt đới gió mùa). […]
Mắt bão là gì?
Là một phần của bão, mắt bão nằm ở chính giữa trung tâm của bão. Tuy bão có sức phá huỷ lớn, nhưng trái ngược với nó, mắt bão là một vùng có thời tiết đa phần là bình yên, điều này làm cho mắt bão là nơi có gió không lớn, trời quang mây tạnh. Bao quanh mắt bão là những xoáy thuận nhiệt đới hay còn gọi là bão, tại đây những xoáy thuận chuyển động với tốc độ cao, bao bọc mắt bão và không cho không khí lọt vào.
Mắt bão thường có bán kính từ 15 – 35 km (10 – 20 dặm) tuỳ theo độ lớn của bão. Các cơn bão phát triển nhanh chóng tạo thành những mắt bão siêu nhỏ (mắt bão lỗ kim) hay những cơn bão có mắt bị mây che đi mất, thì cần phải có những phương thức như quan sát bằng thuyền hoặc máy bay săn bão dưới sự đánh giá vận tốc gió sụt giảm ở đâu để chỉ ra mắt bão nằm ở đâu. Từ đó giảm thiểu những khó khăn khi các nhà khí tượng phán đoán thời tiết.
Nguyên nhân hình thành bão
Nguyên nhân chủ quan từ con người
Bên cạnh những nguyên nhân khách quan từ các thành tố tự nhiên thì không thể không kể đến một số nguyên nhân chủ quan từ con người. Hiện tượng biến đổi khí hậu là một phần nguyên nhân gây ra tình trạng bão ngày một nhiều. Do lượng khí CO2 từ khí thải nhà kính và khí CH4 từ các hoạt động công nghiệp. Điều đó, khiến cho bầu khí quyển trở nên nóng hơn và tăng mức độ hấp thụ nhiệt, thúc đẩy quá trình bay hơi diễn ra nhanh hơn, làm tăng độ ẩm của bầu khí quyển, tạo nên sức mạnh lớn cho những cơn bão khắc nghiệt hơn và sức tàn cũng phá nặng nề không kém.
Nguyên nhân khách quan từ tự nhiên
Một số nguyên nhân chủ yếu có thể kể đến các thành tố như: ánh sáng mặt trời, biển và sự hình thành của hơi nước.
Nguyên nhân chủ yếu hình thành bão được phân tích là khi ánh sáng mặt trời chiếu xuống biển làm cho nước bay hơi. Tạo ra một luồng khí ẩm phía trên mặt biển, khi gặp điều kiện thuận lợi ở nơi có áp suất thấp, nước biển sẽ bay hơi nhiều hơn, với vị trí cao hơn để tạo thành cột khí ẩm.
Và khi lên cao, cột khí ẩm này sẽ trở nên lạnh hơn. Khi đã đạt đến thời điểm nhất định nó sẽ ngưng tụ thành nước và bị không khí xung quanh làm nóng. Có một tỷ lệ thuận giữa 3 yếu tố là không khí, hơi nước và khí ẩm. Khi hút lại với nhau tạo nên tác động lực quán tính với hoàn lưu quay.
Trả lời cho câu hỏi nguyên nhân hình thành bão như thế nào? Điều đó còn phụ thuộc vào tốc độ xoáy phải lớn hơn 17m/s. Tiếp đó không khí bay lên và định hình trên tầng cao, từ đó hình thành nên những vùng áp cao trên đám mây và đẩy không khí thành mắt bão.
Tác hại và hậu quả của bão là gì?
Nhắc tới bão là nhắc tới những kí ức đau buồn mà chúng ta phải gánh chịu, những hậu quả đáng tiếc do bão đã gây ra cho chúng ta là cực kì lớn. Mưa lớn, ngập lụt, gió thổi mạnh, sấm chớp, lốc xoáy làm hư hỏng nhà cửa, thiệt hại cơ sở vật chất, mùa màng và ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng của con người. […]
(Theo báo điện tử Đảng cộng sản Việt Nam, https://dangcongsan.vn/, thứ Sáu, 21/04/2023)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 6 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Thông tin chính mà tác giả muốn chuyển tải qua văn bản này là gì?
Câu 2. Theo tác giả, sự khác nhau của bão và mắt bão là gì?
Câu 3.
a. Xác định thành phần biệt lập trong câu: Các cơn bão phát triển nhanh chóng tạo thành những mắt bão siêu nhỏ (mắt bão lỗ kim) hay những cơn bão có mắt bị mây che đi mất, thì cần phải có những phương thức như quan sát bằng thuyền hoặc máy bay săn bão dưới sự đánh giá vận tốc gió sụt giảm ở đâu để chỉ ra mắt bão nằm ở đâu.
b. Xét theo mục đích nói, “Nhắc tới bão là nhắc tới những kí ức đau buồn mà chúng ta phải gánh chịu, những hậu quả đáng tiếc do bão đã gây ra cho chúng ta là cực kì lớn.” thuộc kiểu câu nào?
Câu 4. Trong phần Nguyên nhân hình thành bão, tác giả đã triển khai thông tin bằng cách nào? Nhận xét về hiệu quả của cách trình bày thông tin đó.
Câu 5. Trình bày tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản trên.
Câu 6. Theo tác giả những hậu quả đáng tiếc do bão đã gây ra cho chúng ta là cực kì lớn. Với góc nhìn của một người trẻ, theo em, chúng ta cần làm gì để hạn chế những ảnh hưởng nghiêm trọng của hiện tượng tự nhiên tàn khốc này? Viết một đoạn văn khoảng 5 – 7 câu trả lời cho câu hỏi trên.
Câu 1: Thông tin chính mà tác giả muốn chuyển tải là những kiến thức khoa học cơ bản về bão và mắt bão (đặc biệt là các trường hợp mắt bão nhỏ hoặc bị che khuất), đồng thời nhắc nhở về những hậu quả đau buồn, to lớn mà bão gây ra cho con người.
Câu 2: Sự khác nhau của bão và mắt bão Theo nội dung văn bản (thường gặp trong bài "Bão và một số hiểu biết về bão"): Bão: Là trạng thái không khí bị nhiễu động mạnh, có sức phá hủy rất lớn với gió mạnh và mưa lớn. Mắt bão: Là vùng trung tâm của cơn bão, nơi có thời tiết tương đối bình yên, gió không lớn và trời thường quang mây tạnh.
Câu 3: a. Xác định thành phần biệt lập: Thành phần biệt lập trong câu là: (mắt bão lỗ kim). Đây là thành phần chú thích, dùng để giải thích rõ hơn cho cụm từ "những mắt bão siêu nhỏ". b. Kiểu câu xét theo mục đích nói: Câu: "Nhắc tới bão là nhắc tới những kí ức đau buồn... hậu quả đáng tiếc do bão đã gây ra cho chúng ta là cực kì lớn." Đây là câu trần thuật (dùng để trình bày, kể hoặc nhận định về một sự việc ).
Câu 4: Cách triển khai thông tin: Tác giả thường triển khai theo quan hệ nguyên nhân - kết quả (trình bày các điều kiện cần thiết để hình thành bão như nhiệt độ nước biển, độ ẩm, sự hội tụ gió...). Nhận xét hiệu quả: Giúp người đọc dễ dàng nắm bắt logic của vấn đề một cách khoa học. Tăng tính thuyết phục và cung cấp kiến thức một cách hệ thống, rõ ràng.
Câu 5: Tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ Trong các văn bản thông tin về hiện tượng tự nhiên, phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh minh họa, sơ đồ cấu tạo bão, biểu đồ số liệu...) có tác dụng: Cụ thể hóa: Giúp người đọc hình dung trực quan về hình dáng, quy mô và sự di chuyển của mắt bão mà ngôn từ khó diễn tả hết. Tăng tính thuyết phục: Các số liệu, biểu đồ làm cho thông tin trở nên khách quan và đáng tin cậy hơn. Gây ấn tượng: Thu hút sự chú ý của người đọc, giúp văn bản bớt khô khan.
Câu 6
Là một người trẻ, em nhận thấy việc chủ động ứng phó với bão là trách nhiệm cấp thiết để bảo vệ tính mạng và tài sản. Trước hết, chúng ta cần thường xuyên cập nhật dự báo thời tiết qua các phương tiện truyền thông để có phương án chuẩn bị kịp thời. Việc tham gia vào các hoạt động trồng rừng, bảo vệ môi trường cũng là giải pháp bền vững nhằm giảm bớt cường độ tàn phá của thiên tai. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cần trang bị các kỹ năng sinh tồn cơ bản và tuân thủ tuyệt đối chỉ dẫn của cơ quan chức năng khi bão đổ bộ. Cuối cùng, sự lan tỏa ý thức cộng đồng và tinh thần tương thân tương ái sẽ giúp chúng ta cùng nhau vượt qua những hậu quả nặng nề mà bão gây ra. Chỉ bằng những hành động nhỏ nhưng thiết thực, thế hệ trẻ có thể góp phần giảm thiểu rủi ro từ những hiện tượng tự nhiên tàn khốc này.
..