(4 điểm) Đọc văn bản và trả lời câu hỏi:
Bức tranh
(Lược đoạn đầu: Trên đường ra miền bắc chuẩn bị cho triển lãm tranh ở nước ngoài, nhân vật tôi - một hoạ sĩ được các chiến sĩ giao liên thay nhau thồ tranh cho.)
Hôm đó, đoàn chúng tôi đi qua một vùng trên đất bạn nổi tiếng nhiều biệt kích, lại rất đói, cũng là cái "rốn" của bệnh sốt rét. Chúng tôi được nghỉ lại một ngày để dưỡng sức, lán của nhóm khách đi đường chúng tôi dựng ngay trên đầu một cái lán khác của anh em chiến sĩ trong trạm. Buổi trưa, tôi đang ngồi vẩn vơ ghi mấy cái dáng hòn đá, thân cây trước lán nghỉ của mình, thì trông thấy một người chiến sĩ nước da xam xám và cặp môi thâm sì đang leo mấy bậc dốc từ lán dưới đi lên. Người chiến sĩ đi thẳng đến trước mặt tôi ngồi xuống xem tôi vẽ. Rồi sau mấy câu chuyện làm quen, người chiến sĩ tha thiết thỉnh cầu tôi vẽ cho anh một bức chân dung.
Tôi bỗng thấy tự ái. Tôi là một họa sĩ, chứ đâu phải một anh thợ vẽ truyền thần! Tôi từ chối khéo bằng cái mặt lạnh lùng. Người chiến sĩ tỏ vẻ phật ý, anh nhìn vào cái mặt lạnh lùng của tôi một thoáng rồi lẳng lặng quay lưng lại tôi, chậm rãi đi xuống dưới những cái bậc dốc.
Sáng hôm sau, chúng tôi lại lên đường. Thật một điều không ngờ, chẳng biết ai xui khiến thế nào mà chính người chiến sĩ trưa hôm qua lại "thồ" tranh cho tôi, chính lại là anh chứ không phải một người nào khác.
Thật là phiền cho tôi quá!
[…] Ác thay cái bãi đá tai mèo nằm giữa khúc suối dưới chân núi. Có lẽ nó rộng đến năm trăm thước. Con suối chảy đến đấy thì phình rộng ra chảy lênh láng và réo lên ầm ầm trên một cái nền đá lởm chởm. Tuy đã được nghỉ một ngày nhưng sau khi leo qua được quả núi thì tôi đã thấm mệt. Tôi dò dẫm đi giữa khúc suối một cách vất vả quá, cứ dần dần bị tụt lại sau. Rồi chân tôi tự nhiên bị sỉa xuống một hẻm đá ngầm dưới nước. Tôi giơ hai tay lên trời chới với...
Người chiến sĩ "thồ" tranh cho tôi đang đi phía trước, cách một quãng khá xa, vội vã quay lộn lại. Nếu anh không đến kịp có lẽ là tôi bị dòng suối cuốn đi. Anh cởi chiếc ba lô sau lưng cho tôi, khoác vào trước ngực mình. Anh đỡ lấy tôi, giúp tôi rút cái chân lên. Rồi dìu tôi đi. Tôi thở dốc. Mồ hôi vã ra như tắm. Hai mắt đổ đom đóm. “Đồng chí cố gắng lên.” - Người chiến sĩ vừa đi vừa động viên tôi - “Tôi dìu đồng chí đi nhanh qua bên kia suối sẽ nghỉ. Nếu thằng L.19 đến, chúng mình cứ ngồi xuống. Nó chẳng thấy gì cả đâu!".
Tôi không đủ sức theo kịp đoàn được nữa. Qua bên kia suối, người chiến sĩ lấy dầu con hổ bóp chân cho tôi, lúc ngồi nghỉ. Rồi bắt đầu từ đó, chỉ có hai người, anh và tôi, đi trong rừng. Tôi chỉ có thể đi người không. Người chiến sĩ vừa phải "thồ" đống tranh của tôi sau lưng (to và nặng gấp đôi một cái ba lô bình thường của khách đi đường) lại vừa phải mang thêm chiếc ba lô riêng của tôi trước ngực. Có lẽ tất cả đến sáu bảy chục cân. Mà người chiến sĩ có khỏe mạnh gì cho cam!
Tôi không nói thì chắc các bạn cũng biết, ngay từ lúc người chiến sĩ đến gặp tôi để nhận mang cái bó tranh, tôi đã khó xử đến thế nào? Thế mà bây giờ, trên dọc đường, không những riêng cái đống tài sản của tôi mà cả chính tôi cũng đã trở thành một gánh nặng cho anh. Xưa nay tôi vẫn cho mình là một kẻ cũng biết tự trọng, và cũng biết suy nghĩ. Giá người chiến sĩ tỏ thái độ lạnh nhạt hoặc mặc xác tôi nằm lại một mình, tập tễnh đi một mình giữa rừng, thì tôi cũng thấy là cái lẽ phải. Xưa nay tôi vẫn quan niệm rằng: Sống ở đời, cho thế nào thì nhận thế ấy. Cái cách cư xử của người chiến sĩ đối với tôi chỉ có thể giải thích bằng lòng độ lượng. Độ lượng? Thế nhưng tôi nhiều tuổi hơn? Tôi lại là một họa sĩ có tên tuổi? Xưa nay tôi chỉ mới thấy lòng độ lượng của kẻ trên đối với người dưới. Bây giờ đây thì chính tôi, một kẻ bề trên, đang được một người dưới tỏ ra độ lượng với mình.
Tối ngày hôm đó, hai chúng tôi phải ngủ lại nửa đêm giữa rừng. Người chiến sĩ mắc võng cho tôi nằm rồi ôm súng ngồi gác bên cạnh. Nhưng làm sao mà ngủ được? Tôi đến ngồi bên anh, trên một phiến đá. Rừng đêm tối mò và đầy hăm dọa. "Tôi xin lỗi đồng chí về cái việc hôm qua..." - tôi nói khẽ bên tai anh - "Đến mai, thế nào tôi cũng phải vẽ đồng chí. Một bức, thật đẹp!".
(Nguyễn Minh Châu)
Câu 1. Người kể chuyện trong văn bản trên là người kể toàn tri hay hạn tri?
Câu 2. Chỉ ra thành phần chêm xen trong đoạn văn dưới đây:
Tôi không đủ sức theo kịp đoàn được nữa. Qua bên kia suối, người chiến sĩ lấy dầu con hổ bóp chân cho tôi, lúc ngồi nghỉ. Rồi bắt đầu từ đó, chỉ có hai người, anh và tôi, đi trong rừng. Tôi chỉ có thể đi người không. Người chiến sĩ vừa phải "thồ" đống tranh của tôi sau lưng (to và nặng gấp đôi một cái ba lô bình thường của khách đi đường) lại vừa phải mang thêm chiếc ba lô riêng của tôi trước ngực. Có lẽ tất cả đến sáu bảy chục cân. Mà người chiến sĩ có khỏe mạnh gì cho cam!
Câu 3. Khi được người chiến sĩ nhờ vẽ một bức chân dung, người họa sĩ đã có thái độ như thế nào? Vì sao nhân vật này lại có thái độ như vậy?
Câu 4. Phân tích tác dụng của điểm nhìn trần thuật trong đoạn văn dưới đây:
Xưa nay tôi vẫn cho mình là một kẻ cũng biết tự trọng, và cũng biết suy nghĩ. Giá người chiến sĩ tỏ thái độ lạnh nhạt hoặc mặc xác tôi nằm lại một mình, tập tễnh đi một mình giữa rừng, thì tôi cũng thấy là cái lẽ phải. Xưa nay tôi vẫn quan niệm rằng: Sống ở đời, cho thế nào thì nhận thế ấy. Cái cách cư xử của người chiến sĩ đối với tôi chỉ có thể giải thích bằng lòng độ lượng. Độ lượng? Thế nhưng tôi nhiều tuổi hơn? Tôi lại là một họa sĩ có tên tuổi? Xưa nay tôi chỉ mới thấy lòng độ lượng của kẻ trên đối với người dưới. Bây giờ đây thì chính tôi, một kẻ bề trên, đang được một người dưới tỏ ra độ lượng với mình.
Câu 5. Qua văn bản này, em rút ra cho mình bài học gì?
Câu 1 Bài thơ ở phần Đọc hiểu thể hiện những cảm xúc chân thành và sâu lắng của nhân vật trữ tình trước một vẻ đẹp bình dị mà giàu ý nghĩa. Qua những hình ảnh giàu sức gợi, ngôn ngữ mộc mạc nhưng tinh tế, tác giả đã khắc họa một bức tranh vừa cụ thể vừa giàu tính biểu tượng. Các chi tiết được lựa chọn không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn bộc lộ tâm trạng, tình cảm tha thiết của con người. Giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết giúp người đọc cảm nhận rõ hơn tình yêu thương, sự trân trọng đối với những giá trị quen thuộc trong cuộc sống. Bên cạnh đó, những biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của hình ảnh trung tâm và tăng sức biểu cảm cho bài thơ. Qua đó, tác phẩm gửi gắm thông điệp về việc biết nâng niu những điều giản dị nhưng thiêng liêng, đồng thời khơi dậy trong lòng người đọc những rung động trong trẻo và nhân văn.
Câu 2 Từ xưa, ông cha ta đã đề cao phẩm chất bên trong qua những câu nói như Cái nết đánh chết cái đẹp hay Tốt gỗ hơn tốt nước sơn. Quan niệm ấy nhấn mạnh giá trị đạo đức, lối sống và nhân cách của con người. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, nếu tuyệt đối hóa phẩm chất mà xem nhẹ vẻ đẹp ngoại hình thì có phần chưa toàn diện. Ngoại hình không chỉ là yếu tố thẩm mĩ mà còn thể hiện sự tôn trọng bản thân và người khác. Một người ăn mặc gọn gàng, phong thái tự tin sẽ tạo được ấn tượng tốt, thuận lợi hơn trong học tập, công việc và giao tiếp. Nhiều ngành nghề ngày nay cũng đòi hỏi hình ảnh chuyên nghiệp, chỉn chu. Điều đó không có nghĩa là chạy theo vẻ bề ngoài hời hợt, mà là biết chăm sóc bản thân để hoàn thiện mình cả về hình thức lẫn nội dung. Phẩm chất vẫn là nền tảng cốt lõi, nhưng vẻ đẹp ngoại hình là yếu tố bổ trợ quan trọng trong đời sống hiện đại. Vì vậy, thay vì đề cao tuyệt đối một mặt, chúng ta nên hướng tới sự hài hòa giữa tâm hồn và hình thức, để mỗi người đều có thể tỏa sáng một cách toàn diện và phù hợp với thời đại.