II. PHẦN VIẾT (6.0 ĐIỂM)
Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu ý nghĩa của tính sáng tạo đối với thế hệ trẻ hiện nay.
Câu 2. Viết bài văn trình bày cảm nhận về con người Nam Bộ qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo trong truyện Biển người mênh mông (Nguyễn Ngọc Tư).
Biển người mênh mông
Nguyễn Ngọc Tư
[...] Hồi ngoại Phi còn sống, thấy tóc anh ra hơi liếm ót bà đã cằn nhằn: "Cái thằng, tóc tai gì mà xấp xãi, hệt du côn". [...] Phi không cãi nữa, cầm mấy ngàn chạy đi, lát sau đem cái đầu tóc mới về.
Phi sinh ra đã không có ba, năm tuổi rưỡi, má Phi cũng theo chồng ra chợ sống. Phi ở với bà ngoại. [...]
Phi mười, mười lăm tuổi đã biết rất nhiều chuyện. Thì ra, đã không còn cách nào khác, má mới bỏ Phi lại. Sau giải phóng, ba Phi về, xa nhau biền biệt chín năm trời, về nhà thấy vợ mình có đứa con trai chưa đầy sáu tuổi, ông chết lặng. Cũng như nhiều người ở Rạch Vàm Mấm này, ông ngờ rằng má Phi chắc không phải bị tên đồn trưởng ấy làm nhục, hắn lui tới ve vãn hoài, lâu ngày phải có tình ý gì với nhau, nếu không thì giữ cái thai ấy làm gì, sinh ra thằng Phi làm gì. Ngoại Phi bảo: "Tụi bây còn thương thì mai mốt ra tỉnh nhận công tác, rủ nhau mà đi, để thằng Phi lại cho má".
[...] Hết cấp hai, Phi lên thị xã mướn nhà trọ học, một năm mấy lần lại nhờ má đi họp phụ huynh. [...] Ba Phi thì hội họp, công tác liên miên, Phi ít gặp. Ông thay đổi nhiều, tướng tá, diện mạo, tác phong nhưng gặp Phi, cái nhìn vẫn như xưa, lạnh lẽo, chua chát, lại như giễu cợt, đắng cay. [...] Hết lớp Mười, Phi vừa học vừa tìm việc làm thêm. [...]
Rồi ngoại Phi nằm xuống dưới ba tấc đất. Còn một mình, anh đâm ra lôi thôi, ba mươi ba tuổi rồi mà sống lôi thôi. [...] Má anh lâu lâu lại, hỏi anh đủ tiền xài không, bà có nhìn anh nhưng không quan tâm lắm chuyện ăn mặc, tóc tai. Ngoài ngoại ra, chỉ có ông già Sáu Đèo nhắc anh chuyện đó.
Ông già Sáu mới dọn lại thuê một căn chung vách với nhà Phi. Ông cũng nghèo, lúc chuyển đến đồ đạc chỉ gói gọn bốn cái thùng các tông. [...]. Ông chỉ tay vô cái lồng trùm vải xanh, trong đó có con bìm bịp. [...]
[...] Ông kể, hồi trẻ, ông toàn sống trên sông, ông có chiếc ghe, hai vợ chồng lang thang xứ nầy xứ nọ. [...] Cuộc sống nghèo vậy mà vui lắm. Phi hỏi: "Vậy bác Sáu gái đâu rồi?". [...] Ông già Sáu mếu máo chỉ về phía tim: "Cổ đi rồi. Sống khổ quá nên cổ bỏ qua. Cổ lên bờ, không từ giã gì hết, bữa đó đúng là qua bậy, qua nhậu xỉn quá trời, rồi cũng có cự cãi mấy câu, cảnh nhà không con nên sanh buồn bực trong lòng, qua có hơi nặng lời, cổ khóc. Lúc thức dậy thì cổ đã đi rồi. Qua đã tìm gần bốn mươi năm, dời nhà cả thảy ba mươi ba bận, lội gần rã cặp giò rồi mà chưa thấy. Kiếm để làm gì hả? Để xin lỗi chớ làm gì bây giờ.". [...]
Rồi một bữa, ông bày ra bữa rượu để từ giã Phi: "Cha, để coi, chỗ nào chưa đi thì đi, còn sống thì còn tìm. Qua nhờ chú em một chuyện, chú em nuôi dùm qua con quỷ sứ nầy. Qua yếu rồi, sợ có lúc giữa đường lăn ra chết, để con "trời vật" nầy lại không ai lo. Qua tin tưởng chú em nhiều, đừng phụ lòng qua nghen.".
[...] Ông đi rồi, chỉ còn lại Phi và con bìm bịp.
[...] Từ đấy, ông già Sáu Đèo chưa một lần trở lại.
(Theo isach.infor)
Chú thích:
Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976, quê ở xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, là cây bút mang đậm dấu ấn Nam Bộ. Nguyễn Ngọc Tư đã thu hút sự chú ý của bạn đọc ngay từ những trang viết đầu tay, đồng thời được giới chuyên môn và các nhà phê bình văn học đánh giá cao.
Qua: từ người lớn tuổi dùng để tự xưng một cách thân mật khi nói với người vai dưới.
Biểu: bảo.
Bầy hầy: bừa bãi, luộm thuộm.
Ót: gáy.
Đương thúng: đan thúng.
Rầy: mắng.
Ròng: (nước thủy triều) rút xuống.
Tía: cha.
Cổ: cô ấy.
Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là:
👉 Biểu cảm (kết hợp tự sự).
→ Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ cảm xúc đau xót, thương nhớ mẹ của người con.
Câu 2.
Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện nỗi đau, sự mất mát, gian khổ trong đoạn trích:
• “con khóc giữa chiêm bao”
• “mẹ hiện về nằm khốn khổ”
• “đồng sau lụt, bờ đê sụt lở”
• “chịu đói suốt ngày tròn”
• “chiêm bao tan nước mắt đầm đề”
• “con gọi mẹ một mình trong đêm vắng”
→ Gợi lên cuộc đời lam lũ, vất vả của mẹ và nỗi đau khôn nguôi của người con khi mất mẹ.
Câu 3.
Biện pháp tu từ:
👉 Ẩn dụ trong hình ảnh “lưng núi quê hương”.
Tác dụng:
• Gợi hình ảnh mộ mẹ nằm nơi núi đồi quê nhà
• Thể hiện sự xa cách âm – dương
• Làm nổi bật nỗi đau, sự bất lực và thương nhớ sâu sắc của người con
Câu 4.
Hiểu nội dung dòng thơ:
“Mẹ gánh gồng xốc xếch hoàng hôn.”
👉 Dòng thơ khắc họa hình ảnh người mẹ lam lũ, tảo tần, vất vả suốt đời.
• “hoàng hôn” vừa là buổi chiều, vừa ẩn dụ cho cuối đời
→ Mẹ vẫn gánh vác nhọc nhằn cho đến lúc già yếu.
Câu 5.
Thông điệp tâm đắc nhất:
👉 Hãy trân trọng, yêu thương và biết ơn cha mẹ khi còn có thể.
Lí do:
• Đoạn thơ chan chứa nỗi đau mất mẹ
• Mẹ hiện lên với cả một đời hi sinh, lam lũ
• Người con chỉ còn có thể khóc gọi mẹ trong chiêm bao và đêm vắng
→ Gợi nhắc con người đừng để yêu thương trở thành nuối tiếc.
Câu 1 phương thức biểu đạt chính là biểu cảm
Câu 2 từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích là: "năm khốn khó", "Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở", "Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn", "Anh em con chịu đói suốt ngày tròn", "ngồi co ro bậu cửa", "Có gì nấu đâu mà nhóm lửa", "Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về"
Câu 3 biện pháp tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
Chỉ ra: Biện pháp tu từ nổi bật là ẩn dụ chuyển đổi cảm giác qua cụm từ "tiếng lòng". "Tiếng" là thính giác, "lòng" là cảm xúc, sự kết hợp này tạo nên một hình ảnh trừu tượng, cảm nhận bằng tâm hồn.
Tác dụng :Giúp hình ảnh thơ trở nên cụ thể, gợi cảm hơn, nhấn mạnh sự day dứt, nỗi niềm sâu kín không thể giãi bày của người con.
Câu 4:
Dòng thơ thể hiện sự vất vả, gánh nặng cuộc đời của người mẹ
Giải thích: Người mẹ gánh gồng xộc xệch": Gợi hình ảnh người mẹ lam lũ, chịu nhiều gánh nặng vật chất và tinh thần, dáng vẻ mệt mỏi, không còn ngay ngắn, vững vàng.hoàng hôn": Là thời điểm cuối ngày, tượng trưng cho tuổi già, sự tàn phai, hoặc một giai đoạn khó khăn, u ám trong cuộc đời người mẹ.Nội dung: Dòng thơ là một hình ảnh ẩn dụ đầy thương cảm về sự hy sinh, vất vả của người mẹ khi tuổi đã xế chiều hoặc trong hoàn cảnh khốn khó.
Câu 5
Thông điệp mà tôi tâm đắc nhất rút ra từ đoạn thơ là: Hãy biết trân trọng và yêu thương mẹ khi còn có thể
Lý do: Đoạn thơ là tiếng khóc nghẹn ngào của người con trước hình ảnh người mẹ cả đời lam lũ, gánh gồng nuôi con giữa đói nghèo, thiên tai và mất mát. Mẹ hiện lên với những công việc nặng nhọc, bữa ăn đạm bạc, luôn dành phần sống cho con mà quên đi bản thân mình. Đến khi con cất tiếng gọi mẹ trong đêm vắng thì mẹ đã không còn, chỉ còn lại nỗi trống trải, day dứt và ân hận khôn nguôi. Chính bi kịch ấy khiến thông điệp trân trọng và yêu thương mẹ trở nên sâu sắc, nhắc nhở mỗi người phải biết gìn giữ tình mẫu tử khi còn có thể, bởi mất đi rồi thì không gì có thể bù đắp được.