Câu 1. (2.0 điểm) Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về việc thấu hiểu chính mình.
Câu 2. (4.0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích nội dung và nghệ thuật của văn bản sau đây.
CHUYỆN CỦA MẸ
Nguyễn Ba
mẹ có năm lần chia li
chồng mẹ ra đi
rồi hóa thành ngàn lau
bời bời nơi địa đầu Tây Bắc
đứa trai đầu
đã thành con sóng nát
trên dòng Thạch Hãn
hoàng hôn buông lại táp đỏ trời
đứa trai thứ hai
đã băng hết Trường Sơn
chết gần sát Sài Gòn
thịt xương nuôi mối vườn cao su Xuân Lộc
chị gái trước tôi
là dân công hoả tuyến
dầm suối làm cây mốc sống
dẫn xe bộ đội lội ngầm
tuổi thanh xuân nhiều mộng mơ của chị
xanh vào vời vợi trong xanh
tôi là mỏi mòn chờ đợi thứ năm
may mắn được trở về bên mẹ
tôi đi về bằng đôi mông đít
chân của tôi
đồng đội chôn trên đồi đất Vị Xuyên
đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc
dù về sau đôi mắt bị loà
mẹ thương tôi không có đàn bà
mẹ lo mẹ chết đi
ai người nước nôi, cơm cháo
căn nhà tình nghĩa này
có đủ vững vàng mưa bão
đèn, lửa xóm giềng
chẳng ấm nỗi gối chăn
tôi gắng đùa vui
mong mẹ chút yên lòng
mẹ yêu của con ơi
không chỉ là mẹ của con
mẹ đã là
mẹ của non sông đất nước
cháu chắt của mẹ giờ líu lo
khắp ba miền Trung, Nam, Bắc
anh em của con tấp nập mọi miền
dân tộc mình
tồn tại đến giờ
nhờ đùm bọc, yêu thương
móm mém mẹ cười
khoé mắt loà khẽ sáng mấy giọt sương...
1-2021

Câu 1 (khoảng 200 chữ):
Thấu hiểu chính mình là hành trình quan trọng để mỗi người trưởng thành và sống ý nghĩa hơn. Khi hiểu rõ bản thân, ta biết mình là ai, điểm mạnh – điểm yếu ở đâu, từ đó có thể lựa chọn con đường phù hợp. Nhiều người trẻ thường chạy theo kỳ vọng của người khác mà quên lắng nghe chính mình, dẫn đến cảm giác mơ hồ, mất phương hướng. Thực tế, thấu hiểu bản thân không phải là điều dễ dàng, bởi nó đòi hỏi sự trung thực và dũng cảm nhìn nhận cả những thiếu sót của mình. Khi hiểu mình, ta sẽ tự tin hơn trong quyết định, biết kiểm soát cảm xúc và tránh bị cuốn theo những áp lực bên ngoài. Đồng thời, việc này còn giúp ta xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp hơn, vì khi hiểu mình, ta cũng dễ cảm thông với người khác. Tuy nhiên, thấu hiểu bản thân không có nghĩa là tự mãn hay khép kín, mà cần không ngừng học hỏi, thay đổi để hoàn thiện. Có thể nói, hiểu mình chính là chìa khóa để sống đúng với giá trị của bản thân và hướng tới một cuộc đời ý nghĩa, trọn vẹn hơn.
⸻
Câu 2 (khoảng 400 chữ):
Bài thơ Chuyện của mẹ của Nguyễn Ba là khúc ca xúc động về hình tượng người mẹ Việt Nam trong chiến tranh, qua đó thể hiện nỗi đau mất mát và vẻ đẹp hi sinh cao cả.
Về nội dung, trước hết, bài thơ khắc họa số phận đầy bi kịch của người mẹ với “năm lần chia li”. Chồng và các con lần lượt ra đi, hóa thân vào đất nước: người thành “ngàn lau” nơi Tây Bắc, người hóa “con sóng nát” trên dòng Thạch Hãn, người nằm lại ở Xuân Lộc. Những hình ảnh ấy vừa cụ thể, vừa mang tính biểu tượng, cho thấy sự hi sinh to lớn của cả một thế hệ trong chiến tranh. Không chỉ mất mát về người thân, người mẹ còn phải chịu đựng nỗi cô đơn, đau đớn kéo dài theo năm tháng.
Bên cạnh đó, bài thơ còn làm nổi bật tình mẫu tử sâu nặng. Dù đã trải qua quá nhiều mất mát, mẹ vẫn âm thầm yêu thương, lo lắng cho người con còn sống. Hình ảnh “đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc” hay nỗi lo “ai người nước nôi, cơm cháo” thể hiện tình thương giản dị mà thấm thía. Đó là tình cảm rất đỗi đời thường nhưng lại có sức lay động mạnh mẽ.
Thấu hiểu chính mình là chìa khóa quan trọng nhất để mở ra cánh cửa của hạnh phúc và thành công. Đó là quá trình chúng ta tự quan sát, lắng nghe và nhận thức rõ ràng về những ưu điểm, khuyết điểm, đam mê cũng như những giới hạn của bản thân. Khi thấu hiểu chính mình, ta không còn bị cuốn theo những kỳ vọng của người khác hay những trào lưu nhất thời của xã hội. Ta biết mình thực sự muốn gì, từ đó xác định được mục tiêu sống đúng đắn và kiên định với con đường đã chọn. Hơn nữa, việc hiểu rõ nội tâm giúp ta dễ dàng kiểm soát cảm ứng, tự chữa lành những tổn thương và xây dựng lòng tự tin vững chắc. Nếu không hiểu mình, con người dễ rơi vào trạng thái hoang mang, lạc lối và luôn cảm thấy trống rỗng dù có đạt được những thành tựu bên ngoài. Tuy nhiên, thấu hiểu bản thân không phải là một đích đến mà là một hành trình dài đòi hỏi sự trung thực và lòng can đảm để đối diện với cả những mảng tối trong tâm hồn. Hãy dành thời gian tĩnh lặng để kết nối với chính mình, bởi lẽ "biết người là thông minh, biết mình là trí tuệ".
Trong hành trình trưởng thành đầy biến động, nếu có một hành trang quý giá nhất mà mỗi người trẻ cần mang theo, đó chắc chắn không phải là tiền bạc hay địa vị, mà chính là niềm tin vào bản thân. Giữa một thế giới phẳng với vô vàn cơ hội và cũng không ít áp lực, niềm tin vào chính mình đã trở thành "kim chỉ nam" giúp thế hệ trẻ định vị giá trị và khẳng định bản sắc cá nhân. Niềm tin vào bản thân, hay sự tự tin, không đơn thuần là cảm giác hài lòng về vẻ ngoài hay tài năng sẵn có. Đó là một thái độ sống tích cực, dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc về năng lực, sở trường và cả những khiếm khuyết của chính mình. Người có niềm tin vào bản thân là người dám đặt ra mục tiêu và kiên trì theo đuổi, dù biết con đường phía trước đầy rẫy chông gai. Nhìn vào giới trẻ hiện nay, chúng ta thấy một diện mạo đầy khởi sắc của niềm tin. Khác với thế hệ đi trước thường ưu tiên sự ổn định, người trẻ ngày nay dám bứt phá khỏi "vùng an toàn". Chúng ta thấy những bạn trẻ gen Z khởi nghiệp khi còn ngồi trên ghế nhà trường, những nghệ sĩ độc lập kiên trì với dòng nhạc kén người nghe, hay những tình nguyện viên trẻ tuổi dám dấn thân vào những vùng khó khăn. Họ tin rằng mình có thể thay đổi thế giới, hoặc ít nhất là thay đổi cuộc đời mình theo cách mình muốn. Chính niềm tin ấy là nguồn năng lượng khổng lồ, biến những ý tưởng "điên rồ" trên giấy thành những dự án có sức tác động thực tế. Ý nghĩa của niềm tin vào bản thân còn nằm ở sức mạnh chữa lành và vực dậy sau thất bại. Trong thời đại mà mạng xã hội dễ khiến con người rơi vào cái bẫy so sánh "peer pressure" (áp lực đồng trang lứa), niềm tin giúp người trẻ giữ vững lập trường. Khi đứng trước một cánh cửa đóng lại, người tự tin sẽ không dành thời gian để oán trách số phận, họ sẽ tin rằng mình đủ khả năng để tìm thấy một lối đi khác hoặc tự tạo ra một cánh cửa mới cho chính mình. Tuy nhiên, cần phân định rạch ròi giữa niềm tin bản thân và sự tự phụ thái quá. Tự tin phải đi đôi với khiêm tốn và không ngừng học hỏi. Nếu niềm tin không dựa trên thực lực mà chỉ là sự ảo tưởng về sức mạnh cá nhân, nó sẽ biến thành sự kiêu ngạo, dẫn đến những quyết định sai lầm. Ngược lại, sự tự ti – kẻ thù của niềm tin – cũng là một rào cản lớn khiến nhiều bạn trẻ đánh mất cơ hội quý giá chỉ vì câu hỏi: "Liệu mình có làm được không?". Tóm lại, niềm tin vào bản thân không phải là một món quà bẩm sinh, mà là một "cơ bắp" cần được rèn luyện mỗi ngày thông qua trải nghiệm và kiến thức. Mỗi người trẻ hãy như một cái cây, bén rễ thật sâu vào lòng đất của sự hiểu biết để vươn cành thật cao giữa bầu trời của khát vọng. Đừng để tiếng ồn của những ý kiến bên ngoài lấn át tiếng nói bên trong bạn. Hãy tin vào chính mình, bởi nếu bạn không tin vào khả năng của mình, liệu có ai khác dám đặt niềm tin vào bạn?