II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
3. Thế giới nghệ thuật
− Không gian diễn ra sự kiện là rừng rậm và thảo nguyên được bao trùm bởi bóng tối và mùi hôi thối khủng khiếp, đầy chết chóc.
− Thời gian:
=> Như vậy, có thể thấy rằng, thiên nhiên được khắc hoạ theo hướng thù nghịch với đoàn người nhưng lại cộng hưởng với bản lĩnh, sức mạnh của người anh hùng Đan-kô, từ đó góp phần nhấn mạnh và làm nổi bật phẩm giá người anh hùng.
4. Nhân vật
a. Đoàn người
– Tình thế của đoàn người:
=> Tình thế khó khăn, nan giải, đòi hỏi phải có lựa chọn dứt khoát, rõ ràng, hành động quyết liệt.
– Diễn biến tâm trạng và hành động của đoàn người:
+ Khi bị xua đuổi, lúc đầu, họ lúng túng, do dự, không biết phải hành động thế nào. Họ cứ ngồi đấy và lo nghĩ, những ý nghĩ buồn rầu kéo đến làm họ suy yếu, nảy sinh sự khiếp sợ, tê liệt và mất đi chí khí, muốn nộp mình cho kẻ thù.
+ Khi di chuyển trong rừng rậm dưới sự dẫn dắt của Đan-kô, ban đầu, đoàn người tin tưởng, đi theo Đan-kô. Nhưng càng đi, rừng càng dày rậm, sức lực mỗi lúc một suy kiệt, họ bắt đầu oán trách anh. Rồi đến khi dông bão gầm thét, thiên nhiên nổi cơn thịnh nộ, đoàn người mệt mỏi, rệu rã. Và họ đã "trút căm hờn và giận dữ vào Đan-kô", oán trách và "kết tội" anh. Khi Đan-kô tỏ thái độ đường hoàng, tự tin, không chịu khuất phục lại còn chỉ rõ trách nhiệm và sự yếu kém của đoàn người, đoàn người lại "càng điên tiết hơn". Họ vây chặt lấy Đan-kô nhằm "đè bẹp và giết anh".
=> Đoàn người là tập hợp những con người bình thường, thậm chí có lúc tầm thường. Họ do dự, lúng túng, thiếu khả năng hành động, cần được dẫn dắt bởi một thủ lĩnh mạnh mẽ, can đảm, sáng suốt. Họ khốn khổ, không có niềm tin vững chắc, không đủ sức mạnh ý chí và lòng can đảm bền bỉ để vượt qua những thử thách khắc nghiệt (xã hội, thiên nhiên). Bên cạnh đó, họ còn là những con người nóng nảy, thậm chí vô ơn vì thường ích kỉ, chỉ biết nghĩ đến lợi ích của bản thân mình, không có khả năng thấu hiểu ý nghĩ và hành động phi thường của người anh hùng.
b. Đan-kô
− Giới thiệu về Đan-kô:
− Lời nói của Đan-kô: "Nghĩ ngợi không thể hất bỏ được tảng đá trên con đường ta đi. Kẻ nào không mó tay vào việc thì cũng chẳng làm nên công chuyện gì. Cứ lo nghĩ làm chi cho hao tâm tốn sức?". Lời nói này cho thấy chàng là con người của lẽ sống hành động, dám hành động.
− Đan-kô được mọi người tin tưởng, dẫn đoàn người đi trong rừng rậm tăm tối. Đường đi gian nan, sức lực đoàn người suy kiệt, họ bắt đầu oán giận và trách móc, nhưng đối lập với thái độ của họ, Đan-kô vẫn "hăng hái và tươi tỉnh", dẫn đầu đoàn người.
=> Đan-kô là người kiên cường, bền chí, sáng suốt, lạc quan.
− Trong hoàn cảnh thiên nhiên nổi dông tố dữ dội, lòng người cũng nổi dông bão, nghiêng ngả niềm tin, mất tinh thần, trở nên yếu hèn, xúm vào kết tội Đan-kô. Lúc này, tâm trạng anh có nhiều chuyển biến:
+ Khi bị đoàn người căm hờn, giận dữ lên tiếng kết tội, anh bày tỏ thái độ tự tin, bất khuất trước đoàn người; dõng dạc, thẳng thắn chỉ ra những sai lầm của đoàn người.
+ Khi đoàn người tức giận đến cao độ, xúm quanh với vẻ thù địch thì Đan-kô uất hận, phẫn nộ sục sôi.
+ Khi thấu hiểu, thương yêu, anh nhiệt tình và thành tâm muốn cứu đoàn người.
+ Khi bị đoàn người hiểu lầm tấm lòng nhiệt huyết, tình yêu thương của Đan-kô, có hành động "vây chặt lấy anh để đè bẹp và giết anh" thì Đan-kô vô cùng buồn rầu.
− Hành động "xé toang lồng ngực, dứt trái tim ra và giơ cao trên đầu" của Đan-kô là hành động mạnh mẽ, quyết đoán của một người anh hùng cao cả; thể hiện bản lĩnh, ý chí, khát vọng lớn lao, tinh thần dám xả thân vì cộng đồng của anh.
=> Đan-kô là một nhân vật anh hùng, có lời nói ngay thẳng cùng tâm hồn cao thượng và hành động phi thường.
– Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật:
+ Nhân vật được khắc hoạ thông qua lời nói, ý nghĩ, hành động; thông qua thủ pháp tương phản, đối lập (thái độ, hành động của Đan-kô và đoàn người).
+ Nhân vật được xây dựng trên phông nền là thiên nhiên vừa kì vĩ, vừa tăm tối, khắc nghiệt, nhiều hiểm nguy.
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
– Kết cấu truyện lồng trong truyện.
– Sử dụng phối hợp hai người kể chuyện.
– Sử dụng bút pháp lãng mạn (thủ pháp tương phản, đối lập, tượng trưng).
– Có trí tưởng tượng bay bổng, mang đậm màu sắc cổ tích, huyền thoại.
