Khoá học Lớp 8 Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo Ôn tập Ôn tập

Ôn tập

1. Tóm tắt các đặc điểm của thơ thất ngôn bát cú và tứ tuyệt luật Đường

a. Bố cục:

Bố cục của thơ thất ngôn bát cú và tứ tuyệt luật Đường thường được chia thành 4 phần.

Nối để hoàn thiện bố cục của bài thơ thất ngôn bát cú luật Đường.

Đề (câu 1, 2)
Mở đầu và bắt đầu phát triển ý của bài thơ
Thực (câu 3, 4)
Mở rộng, phát triển ý nghĩa vốn có hoặc đi sâu hơn vào tâm trạng, cảm xúc
Luận (câu 5, 6)
Thâu tóm ý nghĩa cả bài và kết ý
Kết (câu 7, 8)
Triển khai ý của đề tài, miêu tả cụ thể về tình cảnh, sự việc

 

Nối để hoàn thiện bố cục của bài thơ tứ tuyệt luật Đường.

Khai (câu 1)
Làm rõ thêm ý và mạch cảm xúc của phần Khai
Thừa (câu 2)
Khai mở ý của bài thơ
Chuyển (câu 3)
Chuyển ý
Hợp (câu 4)
Kết ý

b. Luật:

"nhất - tam - ngũ bất luận, nhị - tứ - lục phân minh":

+ Các tiếng thứ nhất, thứ ba, thứ năm: không cần sắp xếp theo đúng luật bằng trắc.

+ Các tiếng thứ hai, thứ tư, thứ sáu: cần sắp xếp đúng theo luật bằng trắc. 

 

Dựa vào tiếng nào trong bài thơ tứ tuyệt luật Đường để biết bài thơ đó được viết theo luật bằng hay luật trắc?

Tiếng thứ hai của câu thơ thứ hai.
Tiếng đầu tiên của câu thơ thứ hai.
Tiếng thứ hai của câu thơ đầu tiên.
Tiếng đầu tiên của câu thơ đầu tiên.

c. Niêm:

 

Hai câu thơ được coi là niêm với nhau khi nào?

Khi tiếng cuối cùng của hai câu hiệp vần (bắt vần) với nhau.
Khi tiếng cuối cùng của hai câu cùng theo một luật.
Khi tiếng thứ hai của hai câu cùng theo một luật.
Khi tiếng thứ hai của hai câu hiệp vần (bắt vần) với nhau.

d. Vần:

 

Bài thơ luật Đường có cách gieo vần như thế nào?

Chỉ hiệp hai vần.
Hiệp vần tự do.
Chỉ hiệp một vần.
Không hiệp vần.

e. Nhịp:

 

Cách ngắt nhịp của câu thơ thất ngôn thường là

3/2/2 hoặc 3/4.
2/2/3 hoặc 4/3.
1/6 hoặc 6/1.
2/5 hoặc 5/2.

f. Đối:

 

Thơ thất ngôn bát cú luật Đường quy định các câu nào đối với nhau?

Câu 1 - câu 2, câu 3 - câu 4.
Câu 3 - câu 4, câu 5 - câu 6.
Câu 5 - câu 6, câu 7 - câu 8.
Câu 1 - câu 3, câu 5 - câu 7.

Thơ tứ tuyệt luật Đường có quy định đối giữa các câu như thế nào?

Câu 1 - câu 3, câu 2 - câu 4.
Quy định giống quy định đối của thơ thất ngôn bát cú.
Không có quy định cụ thể và khắt khe như thơ thất ngôn bát cú.
Câu 1 - câu 2, câu 3 - câu 4.

2. Đọc lại các văn bản đã học và điền thông tin còn thiếu vào bảng sau.

Văn bản Từ ngữ, hình ảnh Mạch cảm xúc Cảm hứng chủ đạo
Nam quốc sơn hà Nam quốc, Nam đế, thiên thư,... Đi từ niềm tự hào dân tộc đến quyết tâm chiến thắng giặc ngoại xâm. Tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm thể hiện qua việc khẳng định chủ quyền và quyết tâm bảo vệ lãnh thổ.
Qua Đèo Ngang Lom khom, lác đác, đau lòng, mỏi miệng, mảnh tình riêng,...   Nỗi buồn, nỗi cô đơn, lẻ loi của nhà thơ khi đứng trước khung cảnh hoang vắng, cô liêu của Đèo Ngang, chạnh lòng nhớ nước, nhớ nhà của một thời quá vãng.
Chạy giặc Lơ xơ, dáo dác, tan bọt nước, nhuốm màu mây,... Từ sự bàng hoàng, thảng thốt khi nghe tiếng súng giặc và chứng kiến cảnh loạn lạc sang cảm xúc suy tư sâu lắng về vận mệnh của dân tộc.  

 

Dòng nào nêu đúng mạch cảm xúc của bài thơ Qua Đèo Ngang?

Từ niềm xúc động trước khung cảnh thiên nhiên đến niềm bâng khuâng trước bức tranh sinh hoạt.
Từ nỗi buồn giữa không gian hoang vắng đến tâm trạng nhớ nhà, nhớ nước, cô đơn, lẻ loi.
Từ niềm bâng khuâng trước bức tranh sinh hoạt đến niềm xúc động trước khung cảnh thiên nhiên.
Từ tâm trạng nhớ nhà, nhớ nước, cô đơn, lẻ loi đến nỗi buồn giữa không gian hoang vắng.

 

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ Chạy giặc là gì? (Chọn 2 đáp án)

Sự đau đớn, xót thương cho cảnh chạy giặc của người dân.
Sự ngạc nhiên trước sự ác độc, vô nhân tính của quân giặc.
Niềm tin vào tương lai thái bình, thịnh trị của đất nước.
Lòng mong mỏi những người có trách nhiệm đứng ra gánh vác trọng trách với đất nước.

 

3. Xác định bố cục, niêm, luật, vần, nhịp của bài thơ sau.

Tiếng suối trong như tiếng hát xa,

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.

Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

                (Hồ Chí Minh, Cảnh khuya)

a. Bố cục

 

Nối để hoàn thiện bố cục bài thơ Cảnh khuya.

Câu 1 - 2
Tả khung cảnh thiên nhiên thơ mộng
Câu 3 - 4
Khắc họa hình ảnh con người ưu tư vì dân vì nước

b. Niêm

Chữ thứ hai của câu 1 là "trắc" niêm với chữ thứ hai của câu 4 cũng là "trắc".

Chữ thứ hai của câu 2 là "bằng" niêm với chữ thứ hai của câu 3 cũng là "bằng".

c. Luật

 

Bài thơ Cảnh khuya được viết theo luật bằng hay luật trắc?

Luật trắc.
Luật bằng.

d. Vần

Bài thơ chỉ hiệp một vần.

 

Tiếng cuối của các câu nào hiệp vần với nhau?

Câu 1 - 2 - 4.
Câu 2 - 3 - 4.
Câu 1 - 2 - 3.
Câu 1 - 2 - 3 - 4.

e. Nhịp

Cách ngắt nhịp 4/3 ở câu đầu và nhịp 4/3 và 2/2/3 ở các câu sau. Sự chuyển nhịp này góp phần tạo nét sinh động, duyên dáng cho bài thơ.

f. Đối

Không có quy định đối cụ thể và khắt khe như thơ thất ngôn bát cú luật Đường.

4. Xác định biện pháp đảo ngữ và nêu tác dụng của biện pháp ấy trong trường hợp sau.

Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám.

Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn.

          (Hồ Xuân Hương, Tự tình II)

- Ở cấp độ cụm từ: 

+ Đảo "rêu" lên trước "từng đám" (cách diễn đạt thông thường: "từng đám rêu").

+ Đảo "đá" lên trước "mấy hòn" (cách diễn đạt thông thường: "mấy hòn đá").

- Ở cấp độ câu:

+ Đảo vị ngữ "xiên ngang mặt đất" lên trước chủ ngữ "rêu" (cách diễn đạt thông thường: "Từng đám rêu xiên ngang mặt đất").

+ Đảo vị ngữ "đâm toạc chân mây" lên trước chủ ngữ "đá" (cách diễn đạt thông thường: "Mấy hòn đá đâm toạc chân mây").

=> Việc thay đổi các vị trí này giúp nhấn mạnh hình ảnh sự vật, làm cho cách diễn đạt thêm gợi cảm và giàu âm hưởng.

5. Câu hỏi trong đoạn thơ dưới đây có phải là câu hỏi tu từ không? Nhận xét hiệu quả của câu hỏi này trong việc thể hiện nội dung của đoạn thơ.

Năm nay đào lại nở,

Không thấy ông đồ xưa.

Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ?

            (Vũ Đình Liên, Ông đồ)

Câu hỏi trong đoạn thơ trên là câu hỏi tu từ. 

 

Dòng nào nêu nhận xét đúng về hiệu quả của câu hỏi này trong việc thể hiện nội dung của đoạn thơ trên?

Khẳng định sức sống mãnh liệt, trường tồn qua thời gian của những giá trị truyền thống tốt đẹp.
Thể hiện niềm tin cháy bỏng vào những hình ảnh đẹp của con người đã qua.
Tô đậm tình yêu tha thiết, mãnh liệt của tác giả với văn hóa truyền thống dân tộc.
Nhấn mạnh cảm xúc bồi hồi, nhớ thương, tiếc nuối những hình ảnh đẹp của con người đã qua.

6. Em rút ra được bài học gì khi viết bài văn kể lại một hoạt động xã hội có ý nghĩa tích cực đối với cộng đồng?

Ví dụ:

- Trình bày lần lượt các sự việc, sự việc này nối tiếp sự việc kia tạo tính logic và có kết thúc.

- Cần đảm bảo tính trung thực trong lời kể.

- Kết hợp yếu tố tự sự với yếu tố biểu cảm để tăng cảm xúc cho bài viết.

7. Ghi lại ít nhất hai kinh nghiệm về cách nghe và tóm tắt nội dung thuyết trình của người khác.

Ví dụ:

- Lắng nghe toàn bộ bài thuyết trình.

- Ghi chép ý chính của từng phần trong bài thuyết trình.

- Học hỏi cách trình bày bài thuyết trình của mọi người.

- Sử dụng hình ảnh, video,... để minh họa cho bài thuyết trình thêm sinh động.

8. Từ những nội dung đã học trong bài này, em hiểu thế nào là tình yêu Tổ quốc?

Ví dụ: Tình yêu Tổ quốc là:

- Yêu nơi mình được sinh ra.

- Yêu văn hóa truyền thống của dân tộc.

- Yêu đồng bào.