Lý thuyết Bài 20. Châu Á từ năm 1991 đến nay (Phần I) SVIP

I. CÁC NƯỚC ĐÔNG BẮC Á TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY

1. Nhật Bản

- Từ năm 1991, Nhật Bản rơi vào tình trạng trì trệ kinh tế, đan xen giữa suy thoái và tăng trưởng chậm.

- Tuy vậy, Nhật Bản vẫn là một trong những trung tâm kinh tế – tài chính lớn của thế giới.

- Năm 2010, Nhật Bản bị Trung Quốc vượt qua, không còn giữ vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Hình 1. Thành phố Tô-ky-ô

- Thu nhập bình quân đầu người vẫn ở mức cao (hơn 39 000 USD).

- Chỉ số phát triển con người (HDI) thuộc nhóm cao của thế giới.

- Tuổi thọ trung bình khoảng 85 tuổi, thuộc nhóm cao nhất toàn cầu.

- Hệ thống y tế và chăm sóc sức khoẻ toàn diện; chi tiêu y tế chiếm khoảng 10% GDP và có xu hướng tăng.

=> Dù tăng trưởng chậm, Nhật Bản vẫn duy trì vị thế là quốc gia phát triển có chất lượng cuộc sống cao.

Hình 2. Các biển hiệu đầy màu sắc tại Ô-sa-ka

2. Hàn Quốc

Từ năm 1991, Hàn Quốc trở thành nước công nghiệp mới (NIC), một trong bốn “con rồng” châu Á.

- Tốc độ tăng trưởng có chậm lại nhưng chuyển hướng mạnh sang các ngành công nghệ cao.

- Đầu thế kỉ XXI, kinh tế duy trì tăng trưởng ổn định, cao hơn mức trung bình thế giới.

Hình 3. Thủ đô Xơ-un hiện đại của Hàn Quốc

- Thuộc nhóm 15 nền kinh tế lớn nhất thế giới; giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu về chất bán dẫn và ô tô.

- Có các tập đoàn lớn như: Sam-sung, LG, Hyun-đai.

- Giai đoạn 1991 - 2021:

+ Quy mô GDP tăng gần 5,5 lần.

+ GDP bình quân đầu người tăng 5,3 lần, đạt gần 35 000 USD (2021).

+ GDP xếp thứ 15 thế giới (2000) và thứ 10 thế giới (2018, 2020, 2021).

- Tuổi thọ trung bình tăng từ 72 tuổi (1991) lên 84 tuổi (2021).

Hình 4. Các tập đoàn từ Hàn Quốc Sam-sung, Lót-te, LG, Huyn-đai

=> Hàn Quốc vươn lên trở thành nền kinh tế phát triển năng động, có mức sống và chất lượng cuộc sống ngày càng cao.

3. Trung Quốc

- Từ sau năm 1991, Trung Quốc xác định mục tiêu xây dựng kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh cải cách mở cửa.

- Giai đoạn 1991 - 2021, tốc độ tăng trưởng GDP luôn ở mức cao; năm 2010 trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới (sau Mỹ).

- Năm 2021, GDP chiếm khoảng 17,3% toàn cầu.

- Trở thành “công xưởng của thế giới”, lấy sản xuất công nghệ cao làm mũi nhọn.

- Quá trình đô thị hoá diễn ra nhanh; mức sống người dân không ngừng nâng cao.

- Chỉ số HDI ở mức cao; tuổi thọ trung bình tăng từ 68 tuổi (1991) lên 78 tuổi (2021).

Hình 5. Thành phố Thượng Hải rực rỡ ánh đèn bên bờ sông Hoàng Phố

- Hạn chế:

+ Chất lượng tăng trưởng còn thấp, thiếu bền vững.

+ Ô nhiễm môi trường và chênh lệch giàu – nghèo còn lớn.

+ Tập trung phát triển các khu vực kinh tế trọng điểm như: Phố Đông (Thượng Hải), Thiên Tân, Thành Đô, Quảng Tây, Phúc Kiến.

+ Từ năm 2013, triển khai sáng kiến “Vành đai, Con đường” nhằm thúc đẩy cải cách trong nước và mở rộng ảnh hưởng đối ngoại.

=> Trung Quốc vươn lên mạnh mẽ về kinh tế nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức về chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng.

Hình 6. Thành phố Bắc Kinh - Trung Quốc