Lý thuyết Bài 18. Việt Nam từ năm 1975 đến năm 1991 (Phần I) SVIP

I. THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC VỀ MẶT NHÀ NƯỚC

- Sau Đại thắng Xuân 1975, đất nước thống nhất về lãnh thổ nhưng tồn tại hai hình thức tổ chức nhà nước:

+ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (miền Bắc).

+ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam (miền Nam).

- Tháng 9 - 1975, Hội nghị lần thứ 24 Ban Chấp hành Trung ương Đảng đề ra nhiệm vụ thống nhất đất nước về mặt Nhà nước.

- Từ ngày 15 đến 21-11-1975, Hội nghị Hiệp thương chính trị thống nhất đất nước giữa hai đoàn đại biểu Nam – Bắc họp tại Sài Gòn, nhất trí chủ trương và biện pháp thống nhất.

- Ngày 25-4-1976, cả nước tiến hành Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung (Quốc hội khóa VI).

Hình 1. Bí thư thứ nhất Trung ương Đảng Lê Duẩn bỏ phiếu bầu Quốc hội khóa VI tại KP.Ba Đình, Hà Nội, tháng 4 - 1976. Nguồn: Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam

- Từ 24 - 6 đến 3-7-1976, trong kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã:

+ Thông qua chính sách đối nội và đối ngoại.

+ Quyết định tên nước là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

+ Quy định Quốc huy, Quốc kỳ (cờ đỏ sao vàng), Quốc ca (Tiến quân ca).

+ Quyết định Thủ đô là Hà Nội.

+ Đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh.

Hình 2. Thủ đô Hà Nội - Khuê Văn Các (Văn Miếu - Quốc Tử Giám)

II. ĐẤU TRANH BẢO VỆ CHỦ QUYỀN

1. Bảo vệ biên giới Tây Nam

- Sau năm 1975, chính quyền Pôn Pốt ở Cam-pu-chia liên tiếp khiêu khích, xâm phạm chủ quyền Việt Nam: đánh chiếm Phú Quốc, Thổ Chu; tàn sát dân thường tại Hà Tiên, An Giang, Tây Ninh…

- Việt Nam kiên trì chủ trương giải quyết bằng thương lượng hòa bình, nhưng phía Cam-pu-chia từ chối và cắt quan hệ ngoại giao.

Hình 3. Chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang An Giang xây dựng phòng tuyến đánh trả quân Pol Pot, bảo vệ biên giới Tây Nam

- Tháng 12 - 1978, quân Pôn Pốt huy động 19 sư đoàn bộ binh cùng nhiều đơn vị pháo binh, xe tăng tấn công Tây Ninh.

- Thực hiện quyền tự vệ chính đáng, từ 23-12-1978, quân đội Việt Nam mở cuộc tổng phản công, nhanh chóng đánh bại quân xâm lược, bảo vệ vững chắc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

=> Chiến thắng biên giới Tây Nam đồng thời tạo thời cơ cho cách mạng Cam-pu-chia giành thắng lợi.

Hình 4. Quân tình nguyện Việt Nam rời khỏi Campuchia tháng 9 - 1989 trong sự bịn rịn, lưu luyến của người dân nước bạn

2. Bảo vệ biên giới phía Bắc

- Từ năm 1978, Trung Quốc đơn phương chấm dứt viện trợ và gia tăng các hành động khiêu khích ở biên giới phía Bắc Việt Nam.

- Ngày 17-2-1979, khoảng 60 vạn quân Trung Quốc tấn công toàn tuyến biên giới từ Móng Cái (Quảng Ninh) đến Phong Thổ (Lai Châu).

- Quân dân các tỉnh biên giới kiên cường chiến đấu; nhiều trận ác liệt diễn ra tại Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai…

Hình 5. Hình ảnh người chiến sĩ cầm súng B41 hướng về phía quân xâm lược, bên cạnh là cột mốc số 0 Lạng Sơn, rạng sáng 17-2-1979 mang tính biểu tượng về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979

- Trước sự kháng cự quyết liệt của Việt Nam và sự phản đối của dư luận quốc tế, ngày 5-3-1979 Trung Quốc tuyên bố rút quân. Tuy nhiên, tình hình biên giới phía Bắc vẫn căng thẳng kéo dài đến cuối những năm 1980, đặc biệt ác liệt ở Vị Xuyên (Hà Giang).

=> Cuộc chiến đấu chính nghĩa bảo vệ biên giới phía Bắc thắng lợi đã khẳng định ý chí, quyết tâm của nhân dân Việt Nam trong bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Hình 6. Tháng 7 tri ân, những người cựu binh năm xưa cùng về với nghĩa trang liệt sỹ Vị Xuyên để thắp nén nhang thơm tưởng nhớ về những người đồng đội đã ngã xuống

3. Đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo

- Việt Nam tiếp tục quản lí, thực thi và bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp ở Biển Đông, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

- Nhà nước đã thành lập các đơn vị hành chính như: huyện Bạch Long Vĩ (Hải Phòng), huyện Hoàng Sa (Đà Nẵng), huyện Trường Sa (Khánh Hòa)…; ban hành nhiều văn bản pháp lí về các vùng biển và thềm lục địa; công khai tuyên bố chủ quyền tại các diễn đàn quốc tế.

- Tuy nhiên, tình hình Biển Đông diễn biến phức tạp, đặc biệt từ phía Trung Quốc. Tháng 3 - 1988, Trung Quốc huy động lực lượng tấn công một số bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa như Gạc Ma, Cô Lin, Len Đao.

Hình 7. Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ (đứng giữa, hàng đầu) và một số chiến sĩ tàu HQ-505 tham gia trận 14-3-1988

- Trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền tại Gạc Ma, 64 chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã anh dũng hi sinh, thể hiện tinh thần kiên cường bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

- Ngay sau đó, Chính phủ Việt Nam thông báo vụ việc tới Liên hợp quốc, đồng thời gửi công hàm phản đối và chủ trương giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Hình 8. Khu tưởng niệm Chiến sĩ Gạc Ma

=> Cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo khẳng định quyết tâm nhất quán của Việt Nam trong việc giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời kiên trì giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.