Lý thuyết Bài 12. Khu vực Mỹ La-tinh và Châu Á từ năm 1945 đến năm 1991 (Phần I) SVIP

I. KHU VỰC MỸ LA-TINH TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1991

1. Khái quát về khu vực Mỹ La-tinh

a. Bối cảnh:

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ tìm cách thiết lập chính quyền độc tài thân Mỹ ở Mỹ La-tinh. => Nhằm biến khu vực này thành sân sau của Mỹ.

Hình 1. Khu vực Mỹ La-tinh

b. Tình hình các nước Mỹ La-tinh:

- Trước tình hình đó, nhân dân các nước Mỹ La-tinh tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ.

- Mục tiêu là chống chế độ độc tài và giành quyền tự chủ dân tộc.

- Phong trào mở đầu bằng Cách mạng Cu-ba năm 1959.

- Đấu tranh vũ trang bùng nổ ở nhiều nước như Bô-li-vi-a, Vê-nê-xu-ê-la, Cô-lôm-bi-a, Ni-ca-ra-goa,…

Hình 2. Tổng Tư lệnh Phi-đen Cát-xtơ-rô tuyên bố chế độ độc tài đã bị lật đổ ở Cu-ba (1 - 1959)

c. Kết quả:

- Nhiều chính quyền độc tài phản động bị lật đổ.

- Các chính quyền dân chủ được thành lập và thực hiện những cải cách tiến bộ.

- Sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, các nước Mỹ La-tinh tiến hành xây dựng đất nước:

+ Độc lập và chủ quyền quốc gia được củng cố.

+ Nền chính trị từng bước được dân chủ hóa.

+ Kinh tế được tiến hành cải cách, từng bước phát triển.

+ Liên kết khu vực được đẩy mạnh nhằm tăng cường hợp tác và phát triển chung.

2. Cu-ba

- Cu-ba là nước tiên phong trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Mỹ La-tinh

a. Diễn biến cách mạng của Cu-ba:

- Tháng 3 - 1952: Chế độ độc tài quân sự của tướng Ba-ti-xta, do Mỹ trợ giúp, được thiết lập ở Cu-ba.

- Tháng 7 - 1953: Luật sư Phi-đen Cát-xtơ-rô lãnh đạo 135 thanh niên yêu nước tấn công pháo đài Môn-ca-đa, nhưng thất bại.

- Năm 1955: Phi-đen Cát-xtơ-rô bị trục xuất, sang Mê-hi-cô hoạt động; tại đây thành lập tổ chức cách mạng Phong trào 26-7 để xây dựng lực lượng và huấn luyện quân sự.

- Tháng 11 - 1956: Phi-đen Cát-xtơ-rô cùng 81 chiến sĩ trên tàu Gran-ma trở về Cu-ba, lập căn cứ địa và phát triển lực lượng.

- Cuối năm 1958: Nghĩa quân tổng công kích xuống đồng bằng, giải phóng nhiều đô thị và vùng nông thôn.

- Ngày 1-1-1959: Nghĩa quân tiến vào Thủ đô La Ha-ba-na, lật đổ chế độ độc tài Ba-ti-xta; Cách mạng Cu-ba thắng lợi, nước Cộng hòa Cu-ba được thành lập.

Hình 3. Các nhà lãnh đạo Cách mạng Cuba

b. Cu-ba từ năm 1961:

- Cu-ba bắt đầu tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội và đạt nhiều thành tựu quan trọng.

- Hiến pháp Cu-ba năm 1976 thể chế hóa quyền lợi của các tầng lớp nhân dân lao động và khẳng định con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

- Sau 30 năm (1961 – 1991), Cu-ba đã chuyển biến mạnh mẽ:

+ Từ nền nông nghiệp độc canh (chủ yếu trồng mía) sang nông nghiệp đa canh (mía, rau quả, thuốc lá, chăn nuôi,…), từng bước cơ giới hóa.

+ Từ nền công nghiệp đơn nhất, kĩ thuật lạc hậu sang phát triển công nghiệp chế tạo máy móc, năng lượng.

Hình 4. Ảnh chụp Phi-đen Cát-xtơ-rôtrên một cánh đồng mía năm 1964. Lúc này ông điều hành kinh tế theo mô hình hợp tác xã, nhà nước nắm các lĩnh vực chủ đạo theo mô hình xã hội chủ nghĩa của Liên Xô

- Đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện.

- Giáo dục phát triển, đạt trình độ cao nhất khu vực Mỹ La-tinh.

- Y tế phát triển vượt bậc, mạng lưới chăm sóc sức khỏe mở rộng, số lượng bác sĩ tăng nhanh.

- Tuổi thọ trung bình của người dân tăng từ 64 tuổi (1960) lên 74 tuổi (1991).

Hình 5. Các y bác sĩ Cuba khám bệnh cho người dân ngay tại nhà