Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 trường THPT Phú Lương SVIP

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (0,5 điểm)

Nhân vật trữ tình là người mẹ.

Câu 2. (0,5 điểm)

Các từ, cụm từ thể hiện cảm xúc của con là "bước chân vui", "niềm hân hoan", "ánh mắt rạng ngời".

Câu 3. (1,0 điểm)

– Đoạn thơ sử dụng điệp ngữ "Con hãy".

– Tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ:

+ Nhấn mạnh thái độ sống chủ động, quyết tâm mà người mẹ mong muốn ở con.

+ Thể hiện sự kì vọng, lời khích lệ ân cần và đầy tin tưởng của mẹ đối với con trên hành trình chinh phục ước mơ.

+ Tạo nhịp điệu mạnh mẽ, dồn dập, tăng sức truyền cảm cho lời thơ.

Câu 4. (1,0 điểm)

Nhận xét về lời nhắn nhủ:

– Đây là lời nhắn nhủ sâu sắc về lòng nhân hậu và thái độ sống hướng thiện.

– Người mẹ muốn dạy con rằng: Hạnh phúc không chỉ là nhận về mà còn là cho đi. Khi ta biết bao dung và chia sẻ, tâm hồn ta sẽ trở nên giàu có hơn và ta sẽ nhận lại được sự yêu thương từ mọi người xung quanh.

– Lời mẹ dặn vừa bồi đắp tâm hồn, vừa định hướng cho con cách ứng xử nhân văn trong cuộc sống.

– Lời nhắn nhủ cho thấy tình yêu thương ấm áp, sâu sắc mà mẹ dành cho con.

Câu 5. (1,0 điểm)

Sự tương đồng giữa hai đoạn trích là cả hai đoạn thơ đều khẳng định rằng tương lai và thành công không tự nhiên mà có, cũng không ai có thể làm thay cho mình:

– Đoạn trích 1: Nhấn mạnh sự "tự tin và vững chân bước" theo lí tưởng.

– Đoạn trích 2: Khẳng định "chỉ có con mới nâng nổi chính mình".

=> Cả hai tác giả đều muốn gửi gắm rằng: Mỗi cá nhân phải là người làm chủ vận mệnh của chính mình, phải có ý chí, nghị lực và nỗ lực bước đi trên đôi chân của mình thì mới có thể chạm tới thành công và vinh quang.

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích đoạn thơ thứ năm trong bài "Mùa thu cho con" của Nguyễn Hạ Thu Sương.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Gợi ý:

Học sinh lựa chọn các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng đưa ra một số giải pháp phù hợp, có thể trả lời theo một số gợi ý sau:

– Sự thấu hiểu về những áp lực trong hành trình trưởng thành:

+ Tác giả không tô hồng cuộc sống mà thừa nhận thực tế sẽ có lúc con cảm thấy "mệt mỏi".

+ Lời khuyên "ngồi lặng im" cho thấy một thái độ sống thông tuệ: Biết dừng lại đúng lúc để hồi phục năng lượng và tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn.

– Gia đình là không gian chữa lành và điểm tựa tinh thần vững chãi:

+ Sự hiện diện của "cha" và "mẹ" không chỉ là máu mủ mà là biểu tượng của sự che chở tuyệt đối.

+ Hành động "về" và "ôm" là liệu pháp chữa lành diệu kì nhất. Sức mạnh của sự tiếp xúc gần gũi (cái ôm) giúp xoa dịu mọi tổn thương mà thế giới ngoài kia gây ra cho con.

– Sức mạnh của sự chân thành và nhu cầu được sẻ chia:

+ Nội dung khổ thơ nhấn mạnh vào "những điều thật nhất". Sự trung thực với cảm xúc của chính mình và sự tin tưởng dành cho cha mẹ là chìa khoá để giải toả mọi áp lực.

+ Khi những tâm sự được "thì thầm" giãi bày, con không còn cô độc trong cuộc chiến của riêng mình.

– Sự biến chuyển trạng thái tâm lí từ nặng nề sang thanh thản (Nghệ thuật):

+ Hình ảnh so sánh "tựa gió bay xa" diễn tả một sự giải phóng hoàn toàn về tâm linh.

+ Những "ưu phiền" vốn nặng nề bỗng trở nên nhẹ bẫng, tan biến vào không trung, khẳng định giá trị cứu rỗi của tình thân.

=> Tác giả khẳng định gia đình chính là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp con vượt qua mọi ưu phiền trong cuộc sống.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận:

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ).

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Bàn về thói quen ỷ lại, dựa dẫm của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:

HS biết triển khai và làm sáng tỏ vấn đề nghị luận. Sau đây là một số gợi ý:

* Mở bài:

– Dẫn dắt: Thế giới hiện đại vận hành với tốc độ chóng mặt, đòi hỏi con người phải năng động và tự chủ.

– Nêu vấn đề: Tuy nhiên, bên cạnh những người trẻ khao khát khẳng định mình, vẫn tồn tại một bộ phận chọn lối sống "tầm gửi", ỷ lại và dựa dẫm vào người khác.

– Xác lập góc nhìn: Là một người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành, tôi nhận thấy đây là một "căn bệnh" tinh thần nguy hiểm cần được nhìn nhận thấu đáo.

* Thân bài:

– Giải thích:

+ Ỷ lại, dựa dẫm: Là trạng thái bị động, luôn trông chờ vào sự giúp đỡ, sắp đặt của người khác (cha mẹ, bạn bè, xã hội) mà không chịu nỗ lực cá nhân.

+ Tự lập: Là khả năng tự giải quyết vấn đề, tự chịu trách nhiệm về cuộc đời mình.

– Thực trạng và biểu hiện:

+ Trong sinh hoạt: Những "đứa trẻ lớn xác" dù đã trưởng thành nhưng không thể tự chăm sóc bản thân, mọi việc từ ăn uống đến giặt giũ đều đợi bàn tay cha mẹ.

+ Trong học tập và công việc: Phụ thuộc vào tư duy của người khác, lạm dụng công nghệ (AI, internet) để làm thay bài tập; khi ra trường thì đợi gia đình "chạy chọt" chỗ làm thay vì tự lực cánh sinh.

+ Trong tâm lí: Luôn đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc người khác khi gặp thất bại thay vì nhìn lại bản thân.

– Nguyên nhân:

+ Nguyên nhân khách quan: Sự bao bọc quá mức cua phụ huynh vô tình tước đi cơ hội trải nghiệm và trưởng thành của con cái.

+ Nguyên nhân chủ quan:

++ Tâm lí ngại khổ, ngại khó, thích hưởng thụ trong "vùng an toàn".

++ Thiếu mục tiêu sống và lí tưởng rõ ràng, dẫn đến việc buông xuôi cho dòng đời xô đẩy.

++ Sợ trách nhiệm và sợ thất bại.

– Hậu quả:

+ Với bản thân: Con người trở nên yếu ớt, thiếu bản lĩnh. Khi biến cố xảy ra, họ dễ dàng gục ngã vì không có kỹ năng sinh tồn.

+ Với gia đình: Trở thành gánh nặng cho cha mẹ cả về tài chính lẫn tâm hồn.

+ Với xã hội: Tạo ra một thế hệ thụ động, thiếu sức sáng tạo, kìm hãm sự phát triển chung của đất nước.

– Giải pháp:

+ Thay đổi tư duy: Nhận thức rằng sự giúp đỡ từ người khác chỉ là tạm thời, chỉ có thực lực mới là bền vững.

+ Hành động nhỏ – Kết quả lớn: Bắt đầu tự lập từ những việc nhỏ nhất trong cuộc sống hằng ngày.

+ Dám dấn thân: Chấp nhận sai lầm và thất bại như một phần của quá trình trưởng thành.

– Phản biện: Sống tự lập không có nghĩa là cực đoan từ chối mọi sự giúp đỡ. Biết tận dụng sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội để tiến nhanh hơn là điều tốt.

* Kết bài:

– Tổng kết: Ỷ lại là liều thuốc độc giết chết năng lực sáng tạo và bản lĩnh của tuổi trẻ.

– Lời nhắn nhủ: Đừng chọn sống an nhàn vào những năm tháng còn có thể chịu khổ. Hãy là một cái cây vươn thẳng giữa bão giông thay vì là loài dây leo chỉ biết bám gửi vào đại thụ.