Đề tham khảo số 5 SVIP

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (0,5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính của văn bản "Ông Lý Tiến" là tự sự.

Câu 2. (0,5 điểm)

Các chi tiết có liên quan đến sự thật lịch sử:

+ Bối cảnh: Đời Hùng Vương thứ sáu, nhà nước Văn Lang.

+ Sự kiện: Cuộc xâm lược của giặc Ân phương Bắc.

+ Các địa danh: Sông Tô Lịch, đất Vũ Ninh, đình Giáp Đông ở phố Hàng Cá (Hà Nội).

Câu 3. (1,0 điểm)

− Các chi tiết kì ảo, hoang đường trong văn bản:

+ Sự ra đời thần kì của Lý Tiến: Hai ông bà già tuổi cao chưa có con, sau khi thành tâm cầu tự thì sinh ra cậu con trai khôi ngô, tuấn tú.

+ Lý Tiến chết rồi vẫn báo mộng cho vua Hùng để tìm người hiền tài ra giúp nước.

− Tác dụng của chi tiết kì ảo, hoang đường:

+ Làm cho câu chuyện thêm hấp dẫn, ly kỳ, thể hiện sự ngưỡng mộ của nhân dân.

+ Thể hiện niềm tin của nhân dân vào các yếu tố tâm linh, anh hùng hy sinh vẫn luôn dõi theo và phù hộ cho đất nước.

Câu 4. (1,0 điểm)

Những phẩm chất đáng quý của nhân vật Lý Tiến:

− Dũng cảm, gan dạ và kiên cường: Thể hiện qua chi tiết ông được vua Hùng cử làm tướng, "mang quân ra gần biên ải cự giặc", "chém giết được rất nhiều giặc".

− Lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm cao cả với đất nước: Ông hy sinh vì đất nước, sau khi hy sinh ông vẫn "báo mộng vua Hùng cho sứ giả Tiên Du rao mõ, cầu hiền" để tìm người kế tục sự nghiệp cứu nước.

Câu 5. (1,0 điểm)

− Chi tiết cuối truyện cho thấy lòng biết ơn sâu sắc và sự kính trọng, ngưỡng mộ của nhân dân đối với người anh hùng Lý Tiến.

− Thái độ và hành động cần có của thế hệ trẻ đối với những người có công với đất nước.

+ Cần biết trân trọng, tự hào và biết ơn trước những công lao, hy sinh của thế hệ ông cha đi trước.

+ Cố gắng học tập và rèn luyện đạo đức để trở thành những người có ích, góp phần vào công cuộc xây dựng quê hương, đất nước.

+ Tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội thể hiện sự tưởng nhớm tri ân đến gia đình thương binh, liệt sĩ,...

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Thể hiện cảm xúc về bài thơ "Bầm ơi!" của tác giả Tố Hữu.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Gợi ý:

– Cảm nhận về đặc sắc nội dung của bài thơ:

+ Hình ảnh người mẹ:

++ Người mẹ nông dân giản dị mà xúc động, gắn bó với ruộng đồng trong gió rét, mưa phùn.

++ Hình ảnh mẹ cấy lúa giữa trời mưa, chân lội bùn gợi nỗi xót xa, thương cảm.

++ Hình ảnh người mẹ là biểu tượng cho người phụ nữ Việt Nam: Chịu thương chịu khó, hy sinh vì con và đất nước.

=> Học sinh nêu cảm xúc: Xót xa, trân trọng và biết ơn người mẹ tảo tần, cần cù, giàu tình yêu thương.

+ Nỗi nhớ và tình yêu thương mà người con dành cho mẹ:

++ Tiếng gọi tha thiết thể hiện sự nhớ nhung, lo lắng của người con xa nhà: "Bầm ơi có rét không bầm?".

++ Người con tưởng tượng và lo lắng về sự lam lũ, vất vả, cơ cực của người mẹ ở quê nhà: "Bầm ra ruộng cấy bầm run", "Chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non".

++ So sánh và nhận thấy mẹ còn gian khổ hơn quá trình con đi chiến đấu. Điều này cho thấy người con biết ơn, trân trọng sâu sắc đối với sự vất vả, hy sinh của mẹ.

=> Học sinh nêu cảm xúc: Xúc động và thương cảm trước tấm lòng của người con luôn hướng về mẹ giữa những ngày xa cách; đồng thời trân trọng công lao và đức hy sinh của mẹ.

– Cảm nhận về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ:

+ Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, sử dụng các từ ngữ địa phương tạo cảm giác gần gũi, thân thương.

+ Nhịp thơ uyển chuyển, âm điệu trìu mến, thấm đẫm tình yêu thương.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Xác định được kiểu bài (0,25 điểm):

Xác định đúng kiểu bài: Bài văn thuyết minh.

b. Xác định được yêu cầu của kiểu bài (0,25 điểm):

Xác định đúng yêu cầu của đề: Thuyết minh về một lễ hội truyền thống của quê hương em.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để triển khai bài viết (3,5 điểm):

– Xác định được các ý chính của bài viết.

– Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn thuyết minh:

* Mở bài: Giới thiệu khái quát về lễ hội truyền thống của quê hương em.

* Thân bài: Thuật lại lại chi tiết, cụ thể về sự kiện mà bản thân được tham gia bằng cách làm rõ những nội dung sau:

– Giới thiệu tên, thời gian, địa điểm và đối tượng tham gia lễ hội.

– Trình bày về nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội đối với người dân quê hương.

– Thuật lại các hoạt động chính của lễ hội: Phần lễ (nghi thức, nghi lễ truyền thống) và phần hội (trò chơi dân gian, sinh hoạt cộng đồng,...).

– Thuật lại không khí và những nét đặc sắc, tiêu biểu thể hiện nét đẹp văn hoá của lễ hội cũng như địa phương em.

– Nêu cảm xúc, suy nghĩ của bản thân em về lễ hội.

* Kết bài:

– Nêu cảm nghĩ của em về lễ hội địa phương.

– Khẳng định ý nghĩa của lễ hội đối với cá nhân em và đời sống tinh thần của người dân địa phương.