Bài học cùng chủ đề
Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
Đề số 5 SVIP
(4,0 điểm) Đọc văn bản sau.
BẾN TÀU TRONG THÀNH PHỐ
Xuân Quỳnh
(Lược một đoạn: Nhà Hưng ở trong phố nhưng nó không biết ở đây có bến tàu thuỷ. Hằng ngày, sau buổi học, nó chỉ quanh quẩn trong nhà. Nó hay vẽ, thích nhất là vẽ tàu thuỷ. Hưng có một người anh khác mẹ tên Hà. Khi bố và mẹ anh chia tay, anh ở cùng mẹ. Nhưng bố mẹ Hưng vẫn rất quan tâm đến anh. Vì mẹ anh đi Liên Xô, anh chuyển đến ở nhà Hưng. Hưng không thích bởi từ nay không còn được chiều chuộng nhất nhà nữa. Anh Hà có đôi mắt xếch nên Hưng nghĩ chắc chẳng hiền.)
Có một hôm Hưng chạy chơi đâu về, thấy một vết mực loang trên cái tranh con tàu thuỷ để trên bàn mà Hưng vừa mới vẽ, tô màu cẩn thận. Hưng nghĩ ngay là anh Hà cố ý đánh đổ mực vào tranh. Hưng chộp lấy tờ tranh vò nhàu đi rồi oà lên khóc. Hưng khóc vì tiếc tranh thì ít, vì ức thì nhiều.
– Làm sao thế con? – Mẹ hỏi.
– Anh Hà... – Hưng vừa nói vừa nức nở. Anh Hà đánh đổ mực ra tranh của con.
– Không phải đâu – Mẹ Hưng nói – Không phải đâu, tại con mèo đấy. Ban nãy con mèo nó làm đổ mực tung toé, anh Hà đã lau bàn và lọ mực, nhưng tranh của con không lau được.
– Không phải tại con mèo đâu, – Hưng đổ riệt cho Hà, – tại anh Hà đấy!
– Tại con mèo.
– Tại anh Hà.
– Hưng! Đột nhiên mẹ quát lên, chưa bao giờ Hưng thấy mẹ giận như vậy. Rồi mặt mẹ bằng buồn hắn đi, mắt mẹ rơm rớm – Hưng tại sao con lại nghĩ ác về anh con vậy? [...] Con phải xin lỗi anh con.
Đến chiều, khi con mèo về ăn cơm, Hưng trông thấy chân con mèo có dính tí mực. Hưng biết là mình đã nghi oan cho anh Hà nhưng vừa tự ái vừa ngượng nên Hưng vẫn lẳng lặng chẳng nói gì.
(Lược một đoạn: Đêm ấy, Hưng chủ động làm lành, hai anh em vui vẻ trò chuyện. Một hôm, mẹ đưa hai anh em ra bến tàu chơi. Nghe tiếng còi tàu Hưng thấy nôn nao, tưởng như sắp phải xa anh Hà.)
Bỗng tự nhiên Hưng buột ra tiếng gọi:
– Anh Hà ơi!
– Gì thế?
– Anh ở đây với má và em mãi nhé!
– Mãi thì chắc chả được đâu, nhưng anh còn ở đây lâu, năm năm kia mà.
– Em biết rồi! Nhưng cuối cùng anh vẫn ở xa em, anh đi rồi em chơi với ai? Chẳng lẽ em ra bãi sông một mình, em chạy một mình, em cười một mình à? Chán lắm!
– Hay là, khi nào mẹ anh về, anh sẽ nói với mẹ anh xin chuyển công tác lên đây. Hai đứa ở gần nhau, má sẽ cho anh với Hưng ra bãi sông luôn. Chúng mình sẽ chơi với nhau mãi.
Chợt Hưng bậm môi, cúi đầu xuống rồi ngẩng lên, mếu máo:
– Anh Hà ơi! Anh đừng giận em nhé!
– Giận cái gì kia? – Hà ngơ ngác.
– Về cái chuyện đổ lọ mực ấy.
– A... Mà anh không nhớ chuyện ấy đâu. Thôi chúng mình về đi, kẻo mà đứng lâu một mình, má buồn..
Hai anh em nắm tay nhau chạy về phía bờ. Đằng sau là con tàu trắng đang đi xa dần. [...]
(Trích 65 truyện ngắn hay dành cho thiếu nhi, Nhiều tác giả
NXB Kim Đồng, 2022, tr.236 – 244)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Xác định ngôi kể của văn bản "Bến tàu trong thành phố".
Câu 2. Ban đầu, Hưng có thái độ như thế nào đối với anh Hà?
Câu 3. Theo em, vì sao mẹ Hưng "quát" rồi lại "mắt rơm rớm" và yêu cầu Hưng xin lỗi anh Hà?
Câu 4. Khi tranh bị loang mực và khi phát hiện mình đã nghi oan, Hưng có phản ứng như thế nào? Từ đó, em hãy nhận xét ngắn gọn về tính cách của Hưng.
Câu 5. Từ văn bản, em rút ra bài học gì về cách ứng xử khi xảy ra hiểu lầm? (Trình bày ngắn gọn khoảng 5 – 7 dòng)
Hướng dẫn giải:
Câu 1 (0,5 điểm).
Văn bản "Bến tàu trong thành phố" sử dụng ngôi kể thứ ba.
Câu 2 (0,5 điểm).
Thái độ ban đầu của Hưng đối với anh Hà:
– Không thích anh Hà vì cảm thấy mình không còn được chiều chuộng nhất nhà.
– Có định kiến rằng anh Hà chắc chẳng hiền lành vì có đôi mắt xếch.
Câu 3 (1,0 điểm).
Mẹ Hưng hành động như vậy vì:
– Mẹ "quát" vì buồn và thất vọng, ngăn chặn hành động đổ lỗi vô căn cứ và thái độ ngang ngược của Hưng.
– Mẹ "rơm rớm" vì buồn lòng và thất vọng khi thấy con mình lại nghĩ ác, thiếu lòng tin và tình yêu thương đối với anh trai. Mẹ muốn Hưng nhận ra lỗi sai và biết tôn trọng, yêu thương anh nên yêu cầu Hưng xin lỗi.
Câu 4 (1,0 điểm).
– Phản ứng của Hưng:
+ Khi tranh hỏng, Hưng khóc nức nở vì tiếc tranh nhưng uất ức nhiều hơn, phản ứng bộc phát (vò nhàu tranh, oà khóc) và lập tức đổ lỗi cho anh.
+ Khi biết mình nghi oan, Hưng im lặng chẳng nói gì vì tự ái và ngượng.
– Nhận xét về nhân vật Hưng: Hưng là một đứa trẻ hồn nhiên, yêu cái đẹp nhưng còn bồng bột, hiếu thắng, sống cảm tính và mang nặng định kiến cá nhân.
Câu 5 (1,0 điểm).
Học sinh trình bày bài học của bản thân về cách ứng xử khi xảy ra hiểu lầm. Gợi ý:
– Cần tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe lời giải thích và không nói điều quy kết thiếu căn cứ.
– Cần bình tĩnh, tôn trọng sự thật, giải quyết mâu thuẫn theo nguyên tắc hoà bình.
– Nếu nhận ra mình sai, cần dũng cảm vượt qua cái tôi cá nhân để nói lời xin lỗi chân thành.
Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích đặc sắc nội dung của văn bản "Bến tàu trong thành phố".
Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn (khoảng 400 chữ) kể lại một hoạt động thiện nguyện mà em đã có cơ hội tham gia.
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (2,0 điểm)
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):
− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích đặc sắc nội dung của văn bản "Bến tàu trong thành phố".
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):
Gợi ý:
– Khắc hoạ tâm lí trẻ thơ rất chân thực và tinh tế:
+ Hưng không thích anh Hà vì sợ mất vị trí "độc tôn" được chiều chuộng và cậu đánh giá anh "chắc chẳng hiền" chỉ vì đôi mắt xếch.
+ Khi thấy tranh bị loang mực, Hưng cảm thấy uất ức nhiều hơn là tiếc bức tranh, lập tức đổ lỗi cho anh mà không cần suy xét. Chi tiết cho thấy sự nóng nảy, bồng bột của một đứa trẻ.
→ Xuân Quỳnh đã miêu tả tâm lí trẻ con của nhân vật Hưng rất tinh tế và mang tính chất điển hình.
– Sự chuyển biến trong nhận thức và tình cảm của Hưng:
+ Khi thấy vết mực trên chân mèo, Hưng biết mình sai nhưng vì "tự ái và ngượng" nên im lặng. Phải đến khi đứng trước bến tàu, nỗi sợ xa anh mới giúp cậu đủ can đảm để xin lỗi.
+ Hành động "bậm môi, mếu máo" xin lỗi ở cuối truyện đã chứng minh sức mạnh của tình thương, khẳng định rằng dũng cảm nhận lỗi là bước đi đầu tiên của sự trưởng thành và là liều thuốc duy nhất để hàn gắn vết thương lòng
– Ý nghĩa nhân văn của tác phẩm:
+ Phê phán thói suy diễn, định kiến và sự ích kỉ khi con người vội vàng đánh giá người khác chỉ bằng cảm tính hay ấn tượng ban đầu.
+ Đề cao lòng bao dung, vị tha và sự giáo dục bằng tình yêu thương trong gia đình, nơi giúp con người nhận ra sai lầm và trưởng thành.
+ Khẳng định sức mạnh của tình cảm chân thành, bởi yêu thương có thể hoá giải hiểu lầm và hàn gắn mọi khoảng cách.
Câu 2. (4,0 điểm)
a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn tự sự:
Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn tự sự (khoảng 400 chữ).
b. Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài:
Kể lại một hoạt động thiện nguyện mà em đã có cơ hội tham gia.
c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:
HS xác định được các ý chính của bài viết. Sau đây là một số gợi ý:
c1. Mở bài:
− Giới thiệu khái quát hoạt động thiện nguyện em đã tham gia.
− Nêu cảm xúc chung của em về hoạt động ấy.
c2. Thân bài:
– Hoàn cảnh diễn ra hoạt động:
+ Hoạt động do ai tổ chức?
+ Mục đích của hoạt động là gì?
+ Em và mọi người đã chuẩn bị những gì cho hoạt động thiện nguyện này?
– Diễn biến chính của hoạt động:
+ Không khí chung của buổi thiện nguyện.
+ Những việc cụ thể em đã làm (trao quà, dọn dẹp, thăm hỏi, trò chuyện,…).
+ Miêu tả một chi tiết hoặc một khoảnh khắc khiến em ấn tượng và nhớ nhất.
+ Cảm xúc của em khi tham gia hoạt động.
– Kết quả và ý nghĩa của hoạt động:
+ Hoạt động mang lại điều gì cho người nhận (niềm vui, sự ấm áp, động viên tinh thần,…).
+ Em học được điều gì từ trải nghiệm đó (biết sẻ chia, sống nhân ái, trân trọng cuộc sống,…).
c3. Kết bài:
– Khẳng định lại ý nghĩa của hoạt động đối với bản thân.
– Nêu mong muốn tiếp tục tham gia những hoạt động vì cộng đồng trong tương lai.