Đề số 4 SVIP

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (0,5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự.

Câu 2. (0,5 điểm)

Người hàng xóm khuyên chủ nhà nên dời bếp ra chỗ khác hoặc xếp củi ra sân để tránh nguy cơ cháy nhà.

Câu 3 (1,0 điểm).

– Lí do chủ nhà "có ý giận": Vì ông ta vừa dựng xong ngôi nhà đẹp, tốn nhiều công của nên muốn nghe những lời chúc tụng tốt đẹp. Lời cảnh báo về hoả hoạn của ông hàng xóm bị chủ nhà coi là "nói gở" (điềm xấu), mang tính trù ẻo thay vì là một lời khuyên chân thành.

– Chi tiết này cho thấy chủ nhà là người tự ái, bảo thủ, không biết lắng nghe và tiếp thu lời góp ý đúng đắn.

Câu 4 (1,0 điểm).

Vai trò của nhân vật ông hàng xóm trong câu chuyện:

– Là người đại diện cho trí tuệ và cái nhìn sáng suốt, biết nhìn xa trông rộng để ngăn chặn hiểm hoạ từ sớm.

– Góp phần làm nổi bật sai lầm của chủ nhà và thể hiện bài học về việc biết lắng nghe, biết ơn những người khuyên bảo mình điều đúng.

Câu 5 (1,0 điểm).

Học sinh trình bày suy nghĩ của bản thân về tầm quan trọng của sự biết ơn trong cuộc sống. Gợi ý:

– Biết ơn giúp con người gắn kết và duy trì mối quan hệ tốt.

– Giúp học hỏi, tránh sai lầm, trưởng thành hơn.

– Thiếu biết ơn dễ dẫn đến sự ích kỷ và tự chuốc rủi ro.

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích nhân vật ông chủ nhà trong văn bản "Cháy nhà".

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Gợi ý:

− Giới thiệu khái quát về nhân vật người chủ nhà:

+ Ông là người chăm chỉ, dành dụm tiền bạc để dựng một ngôi nhà đẹp.

+ Tuy nhiên, cách sắp xếp trong nhà lại thiếu suy tính: Bếp dựng sát mái nhà, củi chất thành đống ngay gần bếp − nguyên nhân trực tiếp của tai họa.

+ Đặc điểm nổi bật: bảo thủ, nóng nảy, thiếu tỉnh táo trước lời góp ý.

− Phân tích nhân vật người chủ nhà:

+ Người đàn ông bảo thủ, chủ quan và không biết lắng nghe: Khi hàng xóm góp ý: "Bác nên dời bếp đi chỗ khác…", ông không những không nghe mà còn sinh lòng giận dỗi. Điều này cho thấy tính cố chấp, không chịu tiếp thu điều đúng; đặt cái tôi lên trên sự an toàn. Chính thái độ này là nguyên nhân dẫn đến tai nạn cháy nhà.

+ Người thiếu suy xét, không biết nhìn nhận hậu quả do mình gây ra: Khi nhà cháy, hàng xóm đến giúp dập lửa, ông vui mừng và mở tiệc tạ ơn. Nhưng người ông không mời lại chính là người đã từng cảnh báo mình. Ông giải thích "Vừa dựng xong ngôi nhà… ông ấy không mừng… lại nói gở, nên mới xảy ra cơ sự này.". Nhân vật đổ lỗi cho người nói thật, thay vì thừa nhận lỗi của bản thân. Đây là biểu hiện của lối suy nghĩ thiển cận.

− Ý nghĩa của nhân vật người chủ nhà:

+ Nhân vật là kiểu người sống chủ quan, coi thường lời khuyên đúng đắn; giận dỗi vô lý, oán trách người góp ý thiện chí; thiếu tỉnh táo trong đánh giá sự việc, dễ đổ lỗi.

+ Truyện phê phán thái độ không biết lắng nghe, đồng thời nhắc nhở chúng ta: Người góp ý chân thành cần được trân trọng, vì họ giúp ta tránh nguy hiểm. Người bảo thủ, không biết phân biệt đúng sai thường tự nhận lấy hậu quả.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn tự sự:

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn thuyết minh (khoảng 400 chữ).

b. Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài:

Thuyết minh về quy tắc, luật lệ trong một trò chơi dân gian mà em yêu thích.

c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:

HS xác định được các ý chính của bài viết. Sau đây là một số gợi ý:

c1. Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về trò chơi dân gian em yêu thích.

– Nêu nhận định chung: Trò chơi không chỉ mang tính giải trí mà còn có những quy tắc, luật lệ rõ ràng.

c2. Thân bài:

– Giới thiệu chung về trò chơi:

+ Nguồn gốc, đặc điểm tiêu biểu của trò chơi.

+ Số lượng người tham gia, không gian chơi, dụng cụ cần có (nếu có).

– Thuyết minh về quy tắc, luật lệ của trò chơi:

+ Cách chia đội hoặc cách bắt đầu trò chơi.

+ Các bước tiến hành trò chơi.

+ Những quy định bắt buộc người chơi phải tuân theo.

+ Trường hợp thắng – thua được xác định như thế nào.

+ Những lỗi vi phạm thường gặp và cách xử lí.

– Ý nghĩa của các quy tắc, luật lệ:

+ Giúp trò chơi diễn ra công bằng, an toàn.

+ Tạo sự hấp dẫn, kịch tính.

+ Rèn luyện tinh thần đoàn kết, trung thực, nhanh nhẹn,…

c3. Kết bài:

– Khẳng định giá trị của trò chơi dân gian và vai trò của luật lệ trong việc duy trì trò chơi.

– Nêu mong muốn giữ gìn, phát huy trò chơi dân gian trong đời sống hiện nay.