Có vài cuộc gọi về nhà kết thúc sớm hơn, mẹ có khách. Tụi nhỏ
không phiền vì ngưng chuyện giữa chừng, lại mừng. Nghĩ khách tới chơi nghĩa là
đời sống của mẹ ở quê không đến nỗi quạnh hiu, vắng con nhưng mẹ vẫn có nhiều
niềm vui khác. Ý nghĩ đó làm cho những đứa nhỏ xa nhà thấy nhẹ lòng, giờ này
mình thì tiệc tùng vầy, còn mẹ chỉ mình ên.
(2) Hồi tụi nó còn ở nhà, mẹ cũng nhiều khách tới thăm. Một mình gánh ba
con, nhưng người đàn bà góa chồng chẳng cách nào làm cho duyên đừng sóng sánh
trong đi đứng, nói cười. Khí chất đã vậy, mặt nám tay chai cũng không ngăn nỗi
đàn ông theo đuổi. Có ông thầy giáo hay ghé nhà, nhẹ tựa mưa. Tròng trành ngồi
bên thềm ướt, nói chuyện ba khơi kiểu như Sáu ơi, ngoài vườn măng chắc sắp mọc
rồi, mà không hiểu sao nước sông mấy bữa nay đục quá. Lại có ông thợ rèn, tóc
tai bốc khói như đá trời vừa ngùn ngụt đi qua khí quyển trái đất. Không nói, chỉ
nhìn, cái nhìn như hóa lỏng người đàn bà mà ông thầm yêu. Một ông khác thì xộc
vào tận bếp, thay bóng đèn, đóng lại bản lề cánh cửa. Ông này thẳng đuột, bảo
Sáu ưng tôi đi, còn trẻ ở không chi cho phí. Lại có ông chống nạnh đứng ngoài
sân, nói tụi mình bạn bè từ hồi ở truồng tắm mưa, tánh nết đã thuộc lòng, Sáu
mà đi thêm bước nữa thì lấy tui cho đỡ mất công tìm hiểu.
Mẹ được nhiều người mê, tụi nhỏ cũng hưởng lợi. Khách hay
mang bánh kẹo, không thì cũng mấy trái mận, trái xoài. Ăn của người ta mà không
giúp cũng kỳ, nhưng tụi nhỏ cứ khen ông nào hay thì mẹ cũng gạt đi, mùa này xơ
ri chín rộ phải hái cho kịp, mương vườn cạn phơi đáy phải đào, đậu rồng đâm ngọn
phải làm giàn cho chúng, nói chung là lu bu lắm, đâu rảnh. Lần hồi, cho đến bữa
đứa con nhỏ nhất đón xe đò khăn gói xa nhà, mẹ vẫn một mình. Nhìn vào kiếng chiếu
hậu, là mẹ đứng sau đám bụi, chấm áo tím trên nền xanh gờn gợn.
May mà mẹ vẫn có khách tới chơi, tụi nhỏ hài lòng. Những người
sớt bớt nỗi cô độc của mẹ, chắc là mấy thím bên xóm hay để lại dấu răng trên những
câu chuyện dông dài ai đó chửa hoang ai đó bỏ vợ theo trai, ai đó vừa sinh bảy.
Họ hàng từ xa xôi cũng đổ lại, ngồi kiểm đếm coi chế ba chú bảy ai mất ai còn.
Mà biết đâu, mẹ vẫn còn nhiều ông mê lắm.
Một bữa tụi nhỏ về, chứng kiến mẹ dưng không ới lên rồi te te
đi mở cổng. Khách của mẹ là ba con vịt xiêm, bộ điệu khệnh khạng xem chừng ghé
chơi thường lắm. Ăn xong mớ đầu tép mẹ dành cho, bọn nó lại hể hả ngoáy đuôi ra
về.
Khách của mẹ còn có con mèo mướp, thường xuất hiện bất ngờ với
cái bụng chửa, rồi một bữa biến mất chẳng rõ đi đâu. Lá khô thì táo bạo hơn, xộc
vào đến tận góc buồng ngủ, chỗ mấy con dế thường đến gáy. Và mưa đêm, luôn để lại
những dấu chân trong suốt ngoài thềm.
Những người bạn láng giềng của mẹ lớp bán nhà dời đi chỗ
khác, lớp nằm đau. Xóm ngoại ô chóng mặt với những hàng quán mọc lên, những giọng
nói vùng miền xa lạ khác. Người thì đông hơn, nhưng không hẳn vui hơn. Tiếng cổng
đóng rền rĩ vào mỗi sáng. Nhà mẹ vắng dần tiếng người và mặt cười.
Hỏi sao không thấy mấy ông mê mẹ, bà nhẩm đếm hao hụt hơn một
nữa rồi. Ông thì đột quỵ, ông thì ôm trong bụng khối u (phải ôm một khối
tình, cũng đỡ). Còn mỗi ông thợ rèn mạnh giỏi, vừa rồi có ghé nhà, vẫn bốc
khói như rớt xuống từ trời. Gặp mẹ, ông hỏi cô Sáu có nhà không, nói một hồi mới
tin người muốn tìm đang ở trước mặt. Từ bữa tới giờ không thấy quay lại nữa, chắc
đang tiếc đôi cánh đã cháy rụi trong lúc bay đi gặp người xưa. Cánh không còn để
trở về trời, mà chỉ gặp mỗi một bà già teo héo.
Vừa kể mẹ vừa đi rửa mấy cái ly đầy bụi, rót nước râu bắp
bưng cho tụi nhỏ. Phổi của những đứa con như cứng lại, thấy khó thở với cái
cách mẹ đặt ly xuống bàn, xua tụi nó uống đi nước mát lắm, cách mẹ vừa lau mặt
bàn vừa phân trần như một thói quen, có một mình nên nhà cửa cứ tèm lem, bỏ qua
nghen.
Tụi nó, giờ làm khách của mẹ mình.
(Nguyễn Ngọc Tư, Khách)
a. Xác định lời dẫn trực tiếp hoặc gián
tiếp trong những ngữ liệu trong đoạn (2) và cho biết tác dụng.
b. Tác giả mở đầu tác
phẩm bằng câu: Có vài cuộc gọi về nhà kết
thúc sớm hơn, mẹ có khách. Theo anh/chị, “khách” của mẹ là những ai?
Từ những vị “khách” ấy, tác giả đã cho người đọc biết hoàn cảnh
sống của mẹ hiện nay ra sao?
c. Chi tiết: Vừa kể mẹ vừa đi rửa mấy cái ly đầy bụi, rót
nước râu bắp bưng cho tụi nhỏ cho người đọc thấy điều gì?
d. Xác định biện pháp tu
từ trong câu: Lá khô thì táo bạo hơn, xộc
vào đến tận góc buồng ngủ, chỗ mấy con dế thường đến gáy. Nêu tác dụng
của biện pháp tu từ ấy.
Trong truyện ngắn Hoa đào nở trên vai, chủ đề "tình người ấm áp" được thể hiện rõ nét qua hình ảnh của gia đình ông Vại và bà Thảo, đặc biệt là trong tình cảm yêu thương mà họ dành cho Lụm - đứa trẻ mồ côi sau cơn lũ. Dù hoàn cảnh khó khăn, gia đình này đã đón nhận Lụm như con ruột, cùng chia sẻ niềm vui và nỗi buồn trong cuộc sống hàng ngày. Tình yêu thương ấy đã thổi một luồng sinh khí mới vào ngôi nhà nhỏ vốn thiếu thốn tình thương, khiến cho nơi đây trở thành tổ ấm thực sự, ấm áp tình người.
Lụm, một đứa trẻ tội nghiệp sau cơn lũ, mất đi người thân và phải chịu đựng nỗi đau mất mát sâu sắc. Nhưng khi đến với gia đình ông Vại và bà Thảo, Lụm dần tìm lại được niềm vui sống. Dù điều kiện sống còn nhiều thiếu thốn, nhưng họ luôn cố gắng tạo ra không khí gia đình đầm ấm, không chỉ bằng những bữa cơm giản dị mà còn bằng tình cảm chân thành, sự quan tâm lo lắng dành cho Lụm. Cả ông Vại và bà Thảo đều có những hành động nhỏ nhưng đầy ý nghĩa, như khi ông Vại dắt Lụm đi chơi, bà Thảo chăm sóc Lụm sau những giờ làm việc vất vả, hay việc bà Thảo dỗ dành Lụm mỗi khi cậu bé thức giấc trong những cơn ác mộng. Tình người ấm áp này là liều thuốc xoa dịu nỗi đau và giúp Lụm dần hòa nhập với cuộc sống mới.
Cảnh Lụm đi tát cá cùng bà con trong làng, miệng cười hồn nhiên và vui vẻ, càng làm nổi bật lên sự đổi thay trong tâm hồn cậu bé. Tình cảm yêu thương mà ông Vại và bà Thảo dành cho Lụm không chỉ là sự chăm sóc vật chất mà còn là tình cảm tinh thần vô giá, giúp cậu bé vượt qua những nỗi đau và vươn lên trong cuộc sống. Bà Thảo, khi nhìn thấy chiếc bớt đỏ trên vai Lụm, đã nhẹ nhàng nói với cậu rằng "hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở rồi", ám chỉ đến một tương lai tươi sáng, hạnh phúc đang chờ đón Lụm. Đây không chỉ là lời an ủi mà còn là một lời hứa, một niềm tin về tương lai hạnh phúc mà gia đình đã dành cho Lụm.
Tình người ấm áp trong câu chuyện là thông điệp về sự quan tâm, chia sẻ, và tình thương vô điều kiện, bất chấp mọi hoàn cảnh khó khăn. Chúng ta thấy được rằng, chỉ khi có tình yêu thương, cuộc sống mới thực sự ấm áp, dù bên ngoài có bao nhiêu bão giông đi nữa. Tình yêu thương của gia đình ông Vại và bà Thảo đã làm cho Lụm tìm lại được niềm vui sống, và trong lòng cậu bé, những vết thương cũ dần được lành lại. Câu chuyện như một lời nhắc nhở về giá trị của tình người trong xã hội, khi mà mỗi người có thể trở thành một ngọn đuốc soi sáng cho người khác vượt qua bóng tối của cuộc đời.